SHARE

Pored ostalih prirodnih pojava i hidrografski motivski fond raspolaže određenim elementima koji bi se mogli angažovati u snažnijem razvoju turizma. Ipak, te mogućnosti nijesu naročito izražene. Razlog tome je odsustvo nekih hidrografskih motiva (jezera), nepodobnost za sveukupno turističko angažovanje drugih i u izvjesnoj mjeri uticaj čovjeka.

Najizrazitiji turistički potencijal od svih hidrografskih objekata ima rijeka Tara. Ona je sinonim za atraktivnost i očuvanost prirodnog ambijenta. Estetska, znamenita i kuriozitetna svojstva turističke privlačnosti dodijelila su joj kvalitete koji mogu značajno poboljšati turističku ponudu. Na ovom mjestu u centru pažnje biće riječni tok Tare između ušća Bjelojevićke rijeke i ušća Bistrice.  Njegovi hidrografski pokazatelji su izloženi u sledećem pregledu:

Profil
Dužina u km
Nadmorska visina u m
Ukupni pad u m
Prosječan pad u %
Srednji godišnji proticaj u m3/sec
Bjelojevići – Bistrica
      15
  810 – 735
       75
      5
     34,2

Ukazane vrijednosti otkrivaju turistički potencijal za razvoj kajakarenja i nekih drugih sportsko-rekreativnih i sportsko-manifestacionih aktivnosti.

To je izraženije ukoliko se ukaže na činjenicu da neki karakteristični profili u kanjonskom dijelu Tare, koji je turistički afirmisan, bilježe manji ukupni i prosječni pad. Prosječan godišnji proticaj Tare kod Trebaljeva, odnosno prije ulaska u razmatrani profil je 25 m3/s (uz to, do ušća Bjelojevićke rijeke, rijeka Tara prihvata još 6 pritoka, od toga dvije veće: Štitaricu i Jezeršticu, tako da proticaj vode može biti samo veći). Na izlasku iz profila kod Bistrice proticaj iznosi 34,2 m3/s. Dakle, na cijeloj dužini postoji dovoljna količina vode za razvoj kajakarstva. Unutar opštine Mojkovac za kajak turizam pogodna je i činjenica da je cjelokupni tok Tare pristupačan sa magistralnog puta Mojkovac – Kolašin i regionalnog puta Mojkovac – Žabljak, kao i sa lokalnog puta Mojkovac – Slatina. Ta činjenica, za razliku od donjeg djela Tare, omogućava selektivno rekreativno korišćenje rijeke po kraćim odsjecima. Takvo korišćenje je preduslov za višednevno zadržavanje kajakaških turista na jednom mjestu sa dnevnim biranjem različitih odsjeka (pored Tare unutar 2 časa vožnje od Mojkovca dostupni su još Morača i Lim). Prema kriterijumima kajakaškog sporta, ta dionica je ocijenjena kao jednostavna divlja voda u lijepoj planinskoj dolini, sa, na žalost, zagađenom vodom, pogodnom za tu vrstu rekreacije u proljeće i rano ljeto. Po težini I – VI ona je na nivou I – II.

Riječni tok Tare perspektivan je i za razvoj sportsko-ribolovnog turizma, posebno dijelovi riječnog toka u selima Kaludra i Bistrica, gdje združeno djeluju morfološki, hidrografski i biogeografski motivi čineći okolinu nesvakidašnjom i izrazito privlačnom za boravak. Zatvaranje rudnika olova i cinka „Brskovo“ i sanacija flotacije otpadnih voda (koja je u toku) uklonili su potencijalne izvore zagađenja i ekoloških katastrofa prepuštajući turizmu da valorizuje, u skladu sa mogućnostima, ono šta je donedavno bilo veoma ugroženo. Otklanjanjem ostalih zagađivača (o kojima će biti još riječi) i obnavljanjem postojećeg ribljeg fonda, kao i organizovanjem odgovarajućih sportsko-ribolovnih manifestacija taj vid turizma mogao bi dobiti širi zamah i ostvariti zapaženije učešće u turističkom prometu Mojkovca.

Najmasovnija turističko-rekreativna kretanja su ona sa kupališnom komponentom. Veoma niske srednje mjesečne i srednja godišnje temperatura vode i mala dubina riječnog korita kupališnu ulogu riječnog toka Tare svode na lokalni nivo. Sledeći pregled daje srednje mjesečne i srednju godišnju temperaturu vode na Tari kod Bistrice.

Profil
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
God
Bistrica
2,4
3,1
5,5
6,1
9,1
11,3
12,6
13,2
12,4
9,4
6,2
4,6
7,9

Dodatna nepogodnost je osobina vodenog toka da se brzo i često muti jer Tara do Poljske Bistrice „teče kroz mekane glinovite i pjeskovite terene“. Određeni antropogeni uticaji, takođe, nepovoljno utiču na sve rekreativne aktivnosti na vodi.

Ako su uslovi za razvoj kupališnog turizma nepovoljni, za izletnički turizam postoji niz predispozicija (dostupnost, više nego prijatan mikroklimat pored vodenog toka i u toku najtoplijih ljetnjih dana, odsustvo buke i aerozagađenja koje „poziva“ na osvježenje iz urbanizovanih sredina i t.d.) koje se kroz odgovarajuću propagandu mogu uklopiti u turistički proizvod.

U opštini Mojkovac uz Taru već postoji ponuda generalnih turističkih usluga, koja uključuje hotele i motele (Mojkovac, Ravnjak), naselja bungalova (tzv. eko sela), restorane (pogotovo povoljan je broj restorana uz samu Taru između Mojkovca i Kolašina), taksi prevoz, autobusne veze, željeznica Beograd – Bar, markirane planinarske staze i planinarski domovi.

Ovaj pregled ne bi bio potpun ukoliko se ne bi ukazalo na ograničavajuće faktore turističkog aktiviranja riječnog toka Tare, pa i čitavog područja Mojkovca. Nekontrolisano upuštanje otpadnih materija prijeti da poremeti prirodnu ravnotežu i procese u riječnom koritu i da „vodotok gubeći svoje prirodne osobine postane neupotrebljiv  za mnoge ljudske djelatnosti“. Prisustvo velike količine otpada, u i oko riječnog korita, (do Kaludre, odakle tek počinje ona prava Tara) je loša reklama koja više može odbiti nego li privući turiste. Eksploatacija građevinskog materijala (šljunak i pijesak) na pojedinim potezima u Poljima i Slatini isključuje razvoj turizma (razbijanje riječnog toka na više rukavaca, često zamućivanje – posebno ljeti, devastiranje reljefa – rupe po koritu i aluvijalnoj ravni i pristupni putevi, buka građevinskih mašina).

Sumarni bonitet reke Tare pokazuje da su sve vitalne kategorije u granicama najboljih klasa vodotoka (bakterije, koliformne klice, kiseonički režim, suspendovane materije, suvi ostatak, BPK, PH, HPK). Spadaju u A1, S, I klasu vodotoka. Mikrobiološka ispitivanja voda Tare sa stanica Trebaljevo i Bistrica ukazuju da su najčešći organizmi: Ephemepotera, Diptera, Trichoptera, Siphooclapiales i Insecta. Ovi organizmi se javljaju u čistim planinskim vodama (i dokaz su čiste vode). Takođe je zapaženo i odsustvo hidroflore (šljunkovito dno mahom bez vegetacije). “S obzirom na veoma izražen pad, brzog je toka i veoma bogata kiseonikom (10.2 – 14 mg/l). Biohemijska potrošnja kiseonika je mala i skoro nikada ne prelazi vrijednosti dozvoljene za prvu kategoriju voda (2 mg/l). Suspendovane materije tako su male da se mogu zanemariti”.

Jasno je da su turistički potencijali ostalih hidrografskih objekata u okolini Mojkovca u sjenci rijeke Tare i da su oni najviše solidna dopuna kvalitetu turističke ponude.

Od ostalih riječnih tokova naročito je interesantna rijeka Bistrica. Nastaje od vrela Ravnjak. Ono se nalazi u Bistrici, u blizini puta Mojkovac – Đurđevića tara na 836 m. Izdašnost vrela kreće se do 5 m3/s. U opticaju su i neki drugi podaci .  Pored vrela se nalazi motel koji mu daje turistički značaj.

Pridružuje mu se potok Levon ili Ljevak, čiji su izvori iznad 1000 metara visine, na padinama Sinjajevine,  koji nosi, takođe, značajne količine vode,  posebno u proljeće (do početka juna). Više puta do sada je ukazano na odličnu saobraćajnu povezanost Bistrice, a nije suvišno ni sada ukazati da skoro čitavo selo prstenasto obuhvata regionalni put Mojkovac – Đurđevića Tara. Tok rijeke Bistrice iako kratak, veoma je bogat ribom. Pogoduje razvijanju sportsko-ribolovnog i izletničkog turizma. S obzirom na količinu vode i njen pad (računajući od vrela Ravnjaka do ušća u Taru on iznosi oko 100 metara na  dužini od svega 3.2 km!), čistu i nezagađenu sredinu, atraktivan predio bogat motivima, mjesto kao stvoreno za ljubitelje ekstremnih sportova (alpinizam, slobodno penjanje, paraglajding, kajakarstvo na brzim vodama) riječni tok Bistrice može privući više vidova turizma, naročito sportski ribolov i kajakarstvo. U pogledu kajakarstva, sigurno, biće dostojna uvertira obližnjem kanjonu Tare. Ne treba smetnuti sa uma da dio sela Bistrice ulazi u sastav nacionalnog parka „Durmitor“, i u skladu sa tim treba pristupiti valorizaciji njenih potencijala.

Ostale privlačnosti iz reda hidrografkih turističkih motiva uglavnom čine kraška vrela, izvori, slapovi i sl. Pored već pominjanog vrela Ravnjak, od ostalih vrela posebno su značajna Gojakovićka vrela, sa kojih se gradsko naselje Mojkovac, i neka seoska naselja snadbijevaju vodom. Izvori, najveći značaj za turizam, kako za nesmetano odvijanje turističke rekreacije tako i za snabdijevanje vodom turističkih objekata, imaju na većim nadmorskim visinama (na Bjelasici u katunu Vragodo i uvali Vrioca, oba na 1 500m; na Sinjajevini na Ckari i Baricama). Svi oni su solidna potpora raznim turističkim aktivnostima. Na regionalnom putu Mojkovac – Đurđevića Tara, na oko 9 km od Mojkovca nalaze se slapovi Tvrdog potoka, preko kojih neposredno prelazi putni pravac. Za uređenje i omogućavanje uživanja na tom lokalitetu ne treba uložiti puno truda, a ni sredstava.

Uzimajući u obzir potrebe turističke privrede ne treba zanemariti blizinu većih hidrografskih objekata, kao što je na primjer Šiško jezero. Udaljeno nepuna dva kilometra od katuna Vragodo, gdje je planirana izgradnja turističkih objekata, može poslužiti kako za snadbijevanje vodom turističkih objekata tako i za proizvodnju vještačkog snijega. Naravno, ukoliko se pokaže da zahvatanje vode iz jezera ne bi ostavilo posledice na njegov ekosistem.

Izuzev rijeka Tare i Bistrice, za hidrografske turističke potencijale ne može se reći da su prednost već samo da nijesu ograničavajući faktori turističkog razvoja Mojkovca i njegove neposredne okoline.

Pripremio: Fuštić Miodrag

Literatura:

Bešić, Z., Mihailović, R. (1978): Reke i jezera Crne Gore, CANU, Zaštita čovjekove sredine u Crnoj Gori, Naučni skupovi, knjiga 4, Titograd, str. 19.

Kasalica, S. (1988): Sjeverna Crna Gora, NIO „Univerzitetska riječ”, Nikšić.

Radojičić, B. (2005): Vode Crne Gore, Institut za geografiju Filozofskog fakulteta u Nikšiću,  Nikšić.

Prostorni plan opštine Mojkovac, prednacrt, april 2008.

Stanković, S. M., Lješević, M. (1973): Kraško vrelo Ravnjak, Glasnik republičkog zavoda za zaštitu prirode – Prirodnjačkog muzeja Titograd, br. 6, Titograd, str. 88.

Uvođenja kajakaštva na Tari, pilot projekat, mart 2008, urađen u saradnji UNDP i LTO Mojkovac.

Žunjić, K. (1978): Uticaj industrijskih i komunalnih otpadnih voda na slatkovodne ekosisteme Crne Gore, mjere zaštite i njihova efikasnost, CANU, Zaštita čovjekove sredine u Crnoj Gori, Naučni skupovi, knjiga 4, Titograd, str. 26.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here