SHARE

Kuba se nalazi na zapadnom dijelu Velikih Antila. Službeni naziv joj je Republika Kuba.  Zahvata površinu od 110 861 cm2. Kuba ima prvorazredni geostrateški značaj. Od Floride je na sjeveru razdvaja Florindski prolaz (145 km), od Meksika je odvojena Jukatanskim prolazom (200km), a od Hispanjole je odvaja Prolaz privjetine (Paso de los Vientos, 77 km). Kuba je najveća država u Karibima. Teritorijalne vode i vazdušni prostor Kube služi kao tranzitna zona za SAD i Evropu. Kuba takođe obuhvata više od 4 000 drugih mnogo manjih ostrva i uvala.

Ostrvo je dugo 1 250 km, a široko 35-190 km, pretežno je ravno i brežuljkasto, samo se ponegdje nalaze viša brda u pravcu od zapada prema istoku, izgrađena od nabranih kristalastih škriljaca, gnajsa i granita. U većem dijelu ostrva prekrivaju ih horizontalne naslage mezozojskih i tercijarnih krečnjaka. U njima su nastali prostrani kraški platoi na nadmorskoj visini od 100-200 metara. Obala duga više od 3 500 km uglavnom je niska i posebno na južnoj strani veoma razuđena. Ostrvo je okruženo prostranim kontinentalnim šelfom sa plitkim morem, u kojem su smještena mnogobrojna niska koralna i pješčana ostrva i veće ostrvo Isla de la Huventud 2 201 km2. Na krajnjem zapadu nalazi se krečnjačka planina Sijera de los Organos (do 692 m), sa slikovitim krečnjačkim kupastim oblicima tzv. mogote. U središnjem dijelu nalazi se Sijera Ekskambraj (do 1 135 m). Na istočnom kraju ostrva nalazi se Sijera Maestra sa najvišim vrhom Turkino (1 974 m) i Sijera del Kristal (do 1 231 m). Kueva de Belamarje pećina koja se nalazi južno od grada Matanzasa. U njoj se nalaze velike dvorane i veoma bogati pećinski ukrasi.

Kristofor Kolumbo je 12. oktobra 1492. godine na svom prvom putovanju otkrio ostrvo Guanahani odnosno San Salvador u Bahamskim ostrvima, zatim Kubu i Haiti. Kuba je već 1515. godine bila osvojena i istražena. Kuba koja je bila prva španska kolonija, oslobodila se tek 1898. godine. Broj stanovnika po popisu iz 2003. godine iznosio je 11 295 000. Usporen rast broja stanovnika 80-ih godina XX vijeka zbog privredne krize još se više usporio. Prirodni priraštaj je 1990. godine iznosio 11 promila. Gustina naseljenosti iznosila je 101 st./km2, po popisu iz 2003. godine. Najgušće je naseljena šira okolina Havane i istočni dio ostrva, a u drugim dijelovima živi 50-80 stanovnika na kilometru kvadratnom. Po rasnoj pripadnosti stanovništva u ukupnom stanovništvu mulati čine 51%, bijelci 37% i crnci 11%. Između 1900. i 1930. godine uglavnom iz Španije doselilo se oko 700 000 bijelaca, a poslije revolucije 1959. godine iselilo se oko 700 000 Kubanaca. Sada žive uglavnom u SAD, najviše na Floridi. Poslednji talas bjegunaca sa Kube bio je ljeta 1994. godine, kada je na čamcima i splavovima preko Floridskog prolaza u SAD prebjeglo više od 30 000 ljudi. Po vjerskoj pripadnosti stanovnici su katolici 40%, protestanti 2%, vjerski neopredjeljenih i ateista ima 56%. Kuba je i zvanično od 1962. godine ateistička država. Među crnačkim stanovništvom zastupljeni su razni afrokaripski kultovi. Zvanični jezik je španski. Po svom državnom uređenju Kuba je socijaistička republika. Novčana jedinica je kubanski peso. Veći gradovi su Havana, Santjago de Kuba, Kamaguej, Holguin, Gvantanamo, Santa Klara, Bajamo i Sijenfuegos. Emigracija je stalan problem. Kubanci stalno napuštaju ostrvo i nastoje ući u SAD, pomoću stranih krijumčara, direktnih letova, ili falsifikovanih viza.

Havana je glavni grad, privredni i kulturni centar Kube. Nalazi se na sjeverozapadnom dijelu ostrva. Spada među najstarija evropska naselja u Americi. Osnovao ju je Dijego Veleskez 1519. godine. Havana se razvila na starom španskom uporištu koje je štitilo prolaz u meksički zaliv. Stare španske tvrđave, moderna obala, široki bulevari, neboderi u središtu grada i prostrane četvrti sa Španskom arhitekturom, sve to daje gradu i turističku privlačnost. Veoma je zanimljiv i stari dio grada. U njemu se nalaze barokna katedrala Svetog Kristofora, (1777), palata generalnog kapetana na trgu Plata de Armas, koja je gradski muzej i brojne crkve. Na obali se nalaze tri utvrđenja: Kastiljo de la Fuerza (1577), Kastiljo de San Salvador de La Puntar (1600) i Kastiljo del Moro (1589-1630). U centru novog dijela Havane Plaza de la Revolusion nalazi se Obelisk visok sto metara. Stari dio grada i tvrđave dio su svjetske baštine, pod zaštitom UNESCO. U Havani još možemo izdvojiti Nacionalni muzej lijepih umjetnosti i muzej revolucije.

Trinidat je grad  osnovan 1514. godine. Bio je naselje kopača zlata. Nalazi se na južnoj obali ostrva. U njemu se nalazi dobro očuvano kolonijalno gradsko jezgro. Centar je Plaza Major sa vilama, bogatih vlasnika, plantaža šećerne trske koje potiču iz XVIII viijeka. Grad i okolni predio sa plantažama trske i šećerana dio su svjetske baštine pod zaštitom UNESCO.

Santjago de Kuba je osnovan 1514.godine. nalazi se na jugoistočnoj strani ostrva. Staro gradsko jezgro ovog grada potiče iz vremena kolonizacije. Njegov centar predstavlja trg Sespedes sa katedralom ( 1802), gradskom kućom i baroknom Velaskesovom kućom (1516-1530) u kojoj je Muzej kolonijalne umjetnosti. Na ulazu u luku nalazi se tvrđava Kastiljo del Moro (1690-1710). tu se nalazi Gusarski muzej. Tvrđava predstavlja dio svjetske baštine pod zaštitom UNESCO.

Ukidanjem ropstva u XIX vijeku smanjila se crnačka radna snaga na plantažama, a gajenjem šećerne trske u tropskim krajevima starog svijeta i konkurencijom šećera od šećerne repe izgubila je produkcija šećera na Antilskim ostrvima monopolistički položaj, što su najteže osjetili Mali Antili. Krizu su jedino donekle prebrodili Kuba i Portoriko, kojima su USA odkupljivale žetvu, ali time je određen i njihov politički položaj. Zbog toga su na svim ostvima osim na Kubi, napuštene monokulture šećerne trske. Kuba ima sovijastičku privredu koja se zasniva na državnom vlasništvu nad skoro svim sredstvima za proizvodnju i cenralizovanoj planskoj privredi.

GDP-po sektorima: poljoprivreda 5,1%, industrija 7,2%, usluge 67,6%(2006). U svim granama kubanske privrede država ima snažnu ulogu. Ona oprema poljoprivredne zadruge i seoske zajednice mehanizacijom. Preduzima opsežne radove na vještačkom navodnjavanju ekonomski stimulira agrarnu proizvodnju. Mada je stvarna određena površina za gajenje duvana na Kubi mala, ova zemlja odavno uživa zavidnu reputaciju za kvalitet svoga duvana. Duvan, koji se upotrebljava za punjenje i zavijanje, raste na talasastim i pjeskovitim dolinama jugozapadno od Pinar del Rio, zapadno od Havane. Duvan se sadi u novembru mjesecu, poslije završetka kišne sezone i sezone ciklonskih vjetrova, i raste u toku hladne zime. Pjeskovito zemljište ispod kojeg se nalazi crvena glina daje aromatski cigarni duvan koji je čuven po svojoj vrijednosti i cijeni. Cio ekonomski život stanovništva toga dijela Kube, nerazdvojivo je vezan za duvan. Velike površine ovog duvana pokrivaju se pamučnim pokrivačem da bi se duvan zaštito od jakog sunca. Kubanski duvan je plantažni usjev. Zakonom o agrarnoj reformi, cijelu zemlju uključujući plantaže duvana, preuzela je vlada. Iz tih razloga, budućnost kubanskog duvana je nesigurna; skoro sav kubanski duvan šalje se na izvozna tržišta.

Rudarstvo se snažno razvija zahvaljujući zalihama mnogih ruda. Najveću pažnju privlače zalihe gvožđa, bakra, boksita i nafte. Od Antilskih zemalja najveće zalihe gvožđa i bakra ima Kuba. Kuba ima bogata nalazišta nikla u planini Sijera del Kristalu na istočnom dijelu ostrva i šesti je svjetski proizvođač nikla i kobalta. U središnjem dijelu i u plitkom moru ispred sjeverne obale dobija se mala količina nafte. Instalirana snaga svih elektrana iznosi 4 410 MW; 95% električne energije se dobija u termoelektranama iz uvezenih i domaćih tečnih goriva, a preostalo iz otpadaka od šećera i iz hidroelektrana.

Između 1962. i 1990. godine na Kubi se razvila raznovrsna industrija. Najvažniji industrijski centri su Havana, Matanzas, Santjago de Kuba i Sijenfuegos. Hemijska industrija je dobro razvijena. Afinerije se nalaze u Havani i Sijenfuegosu. Prehrambena industrija ostvaruje skoro polovinu dodatne vrijednosti (šećer, rum, bezalkoholna pića, konzerve ribe, voće i povrće).  Za izvoz je veoma važna duvanska industrija ( Havana, Santjago de Kuba) i farmaceutska industrija, koja pokriva većinu domaćih potreba za lijekovima, a mnogobrojne proizvode prodaje i u inostranstvu (vakcine, interferon, inzulin, i dr.). Važne su još i tekstilna industrija ( Mantanzas, Ariganabo, Alkizar), metalska industrija ( željezara u Havani, poljoprivredne mašine), hemijska industrija (vještačka đubriva, rafinerije nafte u Havani i Sijenfuegosu) i industrija građevinskog materijala (Marija, Sijenfuegos, Nuevitas). Na Kubi ima 60 858 km puteva (49% asfaltiranih). Najvažniji je središnji put Carratera Central koji se proteže po unutrašnjosti ostrva od Pinar del Rihe do Santjago de Kube na dužini od 978 km. Ima 4 807 km javnih željezničkih pruga i više od 9 600 km pruga za prevoz šećerne trske. Najvažnija luka je Havana, jer kroz nju prolazi više od polovine teretnog saobraćaja. Veće luke su : Santjago de Kuba, Sijenfuegos, Matanzas, Nuevitas i Marijel. Za velike turističke brodove uređene su luke Havana, Santjago de Kuba i Bahija de Nipe. Kuba posjeduje 14 aerodroma sa redovnim putničkim saobraćajem, među njima su međunarodni aerodromi Hoze Marti kod Havane, Santjago de Kuba, Holguin, Ksamaguej i Varadero. Nacionalni prevoznik je Cubana. Telefonski sistem: lokalni, nacionalni, fiber-optički sistem ispod nivoa; 85% svičera bilo je digitalizovano do kraja 2004. godine; gustina telefonskih linija ostala je nisak, svaki deseti stanovnik ima telefon; lokalni mobilni servis je u razvoju internacionalni; kod-53; fiber- optički kabal položen je, ali nije povezan sa SAD mrežom; satelitske stanice-1 intersputnik (regija Atlantskog okeana).

U Kubi je zastupljena tropska klima sa manjim godišnjim kolebanjem temperature. Pošto se nalazi na jugozapadnoj periferiji sjevernoatlantske zone visokog atmosferskog pritiska, na njenu klimu utiču sjeveroistočni trgovinski vjetrovi zimi i letnji istočni severoistočni vetrovi. Tople struje koje stvaraju Zalivski tok imaju umjereniji uticaj duž obala. Srednja godišnja temperatura je 26 °C, s malim odstupanjima između januara, najhladnijeg mjeseca, od 23 °C i avgusta, najtoplijeg mjeseca, od 28 °C). Sušna sezona novembar-april naglo se mijenja u kišnu sezonu od maja do oktobra. Godišnja količina padavina iznosi 1 380 mm. Od juna do novembra zemlja je često izložena uraganima, čiji jaki vjetrovi i obilne kiše mogu prouzrokovati štetu. Istočnom dijelu ostrva sjeveroistočni pasati donose obilne padavina tokom cijele godine. Količina padavina iznosi više od 2 000 mm. U središnjem i zapadnom dijelu ostrva kišni period je od maja do oktobra sa padavinama od 1 000 mm do 2 000 mm. Zapadne dijelove ostrva zahvataju tropski cikloni (hurikani). Havana ima srednju mjesečnu temperaturu u januaru od 22,22 ºC, u avgustu 27,8 ºC i 1 224 mm padavina. Sijenfuegos ima srednju mjesečnu temperaturu u januaru od 22,2 ºC, u julu 27,2º C i količinu padavina od 1 072 mm. Istočna obala je izložena orkanima od avgusta do novembra. Uragani izazivaju prave katastrofe. Poslednji je bio u 2008. godini. Uragan je zahvatio Kubu, brzina mu je dostizala 240 km/h, odnio je brojne ljudske žrtve i nanio ogromna materijalna razaranja. Na kraškim područjima vode otiču podzemno, a u drugim dijelovima uglavnom su zastupljeni kratki površinski tokovi. U Kubi su se razvili potoci i male rijeke, koje nestaju u ponorima stvarajući podzemnu hidrografsku mrežu. Na ostrvu postoji više od 200 rijeka kratkog toka koje teku neprestano, od kojih su samo dvije sposobne za navodnjavanje. Najveća rijeka je Ceuto, koja se nalazi na istoku zemlje. Njena dužina je 250 km, a samo 112 km je prohodna za vodeni saobraćaj. Rijeka Sagua la Grande, u Centralnoj Kubi, ima dovoljan potencijal da proizvede hidroelektričnu energiju i može navodnjavati male parcele. Na ostrvu postoji nekoliko vodopada koji stvaraju malu količinu hidroenergije. Ostale rijeke su male i plitke, ali nekoliko njih je poznato po tropskoj veličini ribe. Na platoima preovladavaju  plodna crvena kraška zemljišta, a u riječnim dolinama i na priobalnim ravnicama mjestimično pjeskovita zemljišta. U planinama istočne Kube prirodnu vegetaciju čini tropska kišna šuma, ali ona je uglavnom iskrčena, a u drugim dijelovima zemlje savana. Prostrane površine u nižim predjelima pokrivaju borove šume. Na obalama raste vegetacija mangrova. Šume pokrivaju 25% površine. U kolonijalno doba Španci su uvezli domaće životinje iz Evrope. Danas se uzgajaju konji na Kubi. Uz obalu i na koralnim sprudovima žive mnogobrojne vrste tropskih riba, kao i morski psi. Na ostrvima Kube živi solenodon.

Zapata je nacionalni park. Nalazi se na istoimenom poluostrvu smještenom na južnoj strani ostrva. Obiluje bogatstvom ptičijeg svijeta. U njemu se nalaze prostrane površine pod mangrovima. Nacionalni park Cienaga de Zapata je prostrano močvarno područje oko 2 sata južno od Havane. Sadrži ravne močvarne travnjake, guste mangrove šume, zapanjujuće koralne grebene, podvodne kanjone i ogromna močvarna područja. Ovaj prelijepi dio Kube podržava raznovrstan eko-sistem u kome živi obilje divljih životinja. Hiljade flamingosa presijecalo je ružičastu boju kroz jezera uokvirena mangrovima. Korali u zalivu svinja pružaju zadivljujuću lokaciju za ronjenje s raznobojnom ribom. Ali prave mogućnosti koje pruža Nacionalni park jeste promatranje ptica. Nacionalni park je dom ogromnih 28 ptica koje se mogu naći samo na Kubi.

Kuba bujnom tropskom biljnom životu obuhvata hiljade cvjetnih biljnih vrsta, od kojih polovina može biti endemična za arhipelag. Veliki dio izvorne vegetacije zamijenjen je plantažama šećerne trske, kafe i pirinča, što je omogućeno širokim i neselektivnim uništavanjem šuma. Međutim, vlada je ponovo zasadila mnoga područja od 1960-ih godina, a šume sada pokrivaju oko četvrtine površine. Najopsežnije šume na Kubi nalaze se u planinama Sagua-Baracoa, koje se nalaze u krajnjem istočnom dijelu doline rijeke Cauto. Među domaćim drvećem je i stablo ceibe (kapok), koje ima ulogu u mnogim lokalnim legendama. Izuzetno rijetke plutaste dlanove (Microcicas kalocoma) zapadnih područja su „živi fosili“ – predstavnici roda cikada za koji se smatra da postoji više od 100 miliona godina. Bogata kraljevska palma, koja dostiže visine od 15 do 23 metra, nacionalno je drvo i karakterističan element ruralnog pejzaža. Mangrove močvare prekrivaju donje obale i plićake arhipelaga. Nacionalni cvjet Kube je mariposa („leptir“; Hedichium coronarium Koenig), čija dugačka, zelena stabljika može narasti više od 5 metara i proizvodi mirisne, bijele, latice slične leptiru. Život životinja na Kubi je raznolik, jer je Kuba stanište brojnih sitnih sisara i gmizavaca, više od 7 000 vrsta insekata i 4 000 vrsta kopna, rijeka i morskih mekušaca. Spužve su pronađene uz jugozapadnu obalu, a rakovi obiluju. Tarantule, škorpioni i druge paučine su slično izdašne. Postoji više od 500 vrsta riba i mnogobrojnih vrsta morskih pasa. Slatkovodne ribe su manje obilne. Na ostrvu se nalazi oko 300 vrsta ptica, od kojih su neke dvije trećine selile; ugledne autohtone ptice uključuju flamingose, kraljevske peteljke i slavuji. Endemska tokorora koja živi u šumi (Trogon temnurus, ili Priotelus temnurus), koja je po izgledu slična gvatemalskom kuetzalu, proglašena je nacionalnom pticom Kube jer njeni svijetli plugovi crvene, bijele i plave boje odgovaraju kubanskim bojama zastava, tokororo preživljava samo u divljini. Gmizavci su podjednako raspoređeni između morskih, rečnih i kopnenih vrsta. Morske vrste uključuju kornjače i kornjače sokola; blatne kornjače naseljavaju rijeke; a močvare sadrže dvije vrste rijetkih krokodila. Kopneni gmizavci uključuju iguanu i maja de Santa Mariju (Epicrates angulifer), najveću kubansku zmiju, od kojih nijedna nije otrovna. Vodozemci su slično raznovrsni, sa 60 vrsta žaba i žaba krastača, uključujući žabe od nara (Hila septentrionalis) i bika. Solenodoni (Atopogale cubana), koji su gotovo izumrli insekti poput pacova, nalaze se samo u najudaljenijim istočnim regionima. Ostali sisari uključuju hutije (jestivi glodavci) i manate, ili morske krave, koje naseljavaju ušća rijeke. Nekoliko vrsta slijepih miševa plijeni komarcima i insektima štetnim za poljoprivredu, a u njihovim špiljastim pećinama slijepi miševi ostavljaju izmet (guano) koji se vrijednuje kao đubrivo.

Ekonomija Kube se naglo razvija zbog turizma koji iz godine u godinu povećava svoj značaj. Sredinom 1990-tih, turizam je postao primarna grana ekonomije na Kubi. Mnogi zvaničnici iz Kube govore kako je turizam srce kubanske ekonomije, a turizam je jedan od glavnih preokupacija kubanske organizacije za razvoj. Kuba je atraktivna za turiste i ima dobru osnovu za kvalitetnu i šaroliku ponudu turistima. Motivska osnova za razvoj turizma je heterogena, sa izraženim atributima. Povoljna klima, odlične plaže, nacionalni parkovi, specifična flora i fauna, bogata kulturna baština čiji tragovi potiču još od starih stanovnika, živopisni pejzaži, gradovi kao kompleksni kulturni motivi, atraktivna etnosocijalna obilježja i sl. Svakako čine dobru osnovu za kreiranje kvalitetne i šarolike ponude. Pored kulturno-istorijskih vrijednosti, turiste posebno privlače i etnosocijalne osobenosti današnje Kube: običaji, folklor, muzika, različite manifestacije. Kuba je poznata po pjesmama Guantanamera, Zauvijek (Hasta Siempe), Možda, možda, možda(Quizas, quizas, quizas), Čan čan(Chan, Chan) koje su stekle svjetsku slavu. Posebnu ulogu u popularizaciji kubanske muzike imao je muzički album i istoimeni film Klub Buena Vista ( Buena Vista Social Club). Kuba je poznata po muzici i ritmovima, koji su proizvod miješanja mnogih muzičkih žanrova, afričkih, španskih i latinoameričkih, recimo mambo, konga, rumba, ća-ća-ća, son, nueva trova, habanera, danson i mnogi drugi. Razvijena je saobraćajna mreža koja dovodi turiste do željenih destinacija. Vodi računa o ponudi i zahtjevima turista. Kuba je poznata po starim američim automobilima (naročito tipa Ševrolet). Po zakonu na Kubi, zabranjen je izvoz ovih automobila. Kuba je poznata po cigaretama posebno markama Havana, Monte Kristo, Kohiba i Partagas. Poznata je po rumu, od kojih je najpoznatija vrsta Klub Havana ( Havana Club). Ako je star bar 7 godina, rum dobija atribut stari (anejo). Rum se proizvodi fermentacijom od sirupa šećerne trske. Turizam se na pojedinim lokalitetima orijentiše samo na viši i visoki sloj turista. Pojedina ostrva su popularna među jedriličarima, roniocima i sportskim ribolovcima. Turisti imaju široku ponudu smještaja. Od malih kuća na bivšim plantažama šećerne trske preuređenim u male vile do luksuznih hotela. Oko 1,9 miliona turista posjetilo je Kubu 2003. godine, što je ekonomiju obogatilo za 2,1 milijardu dolara. Većina turista dolazi iz Kanade i zemalja Evropske unije. Najrazvijeniji turistički centri su Havana, Varaderbo, Santa Lucija, Kaja Largo i Santjago de Kuba. Organizuju se i brojne turističke manifestacije koje su izuzetno interesantne turistima.

Pripremila: Jovana Bigović

Literatura:

Doderović Miroslav (2001); Srednja Amerika-prostor i stanovništvo, Geografski institut Filozofskog fakulteta Nikšić, Nikšić.

www.anywhereweroam.com

www.whynotcuba.com

www.britannica.com

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here