SHARE

Brdo Gorica (130 m) nalazi se u samom centru grada Podgorice. Okruženo je na sjeveru naseljem Zagorič, na jugu naseljem Nova Varoš, na zapadu rijekom Moračom, a na istoku naseljem Masline. U reljefu pruža se pravcem: jugozapad-sjeveroistok. Samo naselje dobilo je naziv po ovom brdu ispod kojeg se počelo razvijati. Brdo Gorica ima višestruk značaj za stanovnike Podgorice. Ranije vojno strateški, a sada socijalni, kulturno-istorijski, sportsko-rekreativni i zdravstveni značaj.

Geomorfološki gledano Gorica je brdo ili hum.  Predstavlja kupasto uzvišenje u obliku brežuljka od krečnjaka, koje se diže sa uravnjenog dna Zetske ravnice. Prema Jovanu Cvijiću smatra se da su humovi ostaci jedne starije krečnjačke površine, koja je razbijena kraškom erozijom, a naročito erozijom rijeka ponornica.

Podgoričko-skadarska kotlina je u miocenu i pliocenu bila pod morem, a u pleistocenu (ledeno doba) je prekrivana fluvioglacijalnim nanosom koji su sa prostora zahvaćenicima donijele rijeke Morača i Cijevna. Debljina fluvioglacijalnog nanosa je od 25 m u sjeverozapadnom dijelu kotline do 100 m u jugoistočnom. Zahvaljujući nepropusnom sloju u podlozi, u fluvioglacijalnom nanosu zadržavaju se velike količine podzmenih voda. Najveći dio oboda Podgoričko-skadarske kotline i okolna brda, planinske padine i planine, izgrađene su od mezozojskih krečnjaka, rjeđe i od dolomita.

Samo brdo je kraško-travnato uzvišenje koje je u XX vijeku pošumljeno. S obzirom da egzogene sile neprestalno teže ka aplanaciji terena, tako ni Gorica nije izuzetak, a za njeno uravnjivanje zadužene su: kraška, pluvijalna i fluvijalna erozija kao i temperaturno razoravanje, organogeno (biogeno) razoravanje, denudacija (spiranje), raspadanje stijena i hemijsko raspadanje.

Brdo je hidrološki suvo bez prisustva izvora na topografskoj površini, sem par izvora koji se nalaze u samom koritu Morače do kojih se može stići jedino plivajući ili kajakom.

Ko god da je kontrolisao Podgoricu kroz njenu istoriju koristio je njene humove kao strateške osmatračke tačke sa kojih se moglo vidjeti ko dolazi ka naselju s obzirom da se humovi nalaze u Zetskoj ravnici.

Na samoj Gorici ima nekoliko kulturno-istorijskih spomenika, a to su: Crkva Sv. Đorđa i Spomenik borcu partizanu.

Crkva Sv. Đorđa, smještena u podnožju Gorice, brda po kom je grad dobio ime, izgrađena je između IX i XI vijeka. Crkva Svetog Đorđa je najstarija aktivna hrišćanska bogomolja na prostoru Crne Gore. Ova bogomolja jedna je od najstarijih građevina u Podgorici, a decenijama je bila jedini bogoslužbeni objekat”.

Zanimljivost predstavlja podzemni tunel koji je vodio od crkve do obale Morače. Tunel postoji, ali je istraživanje obustavljeno, a tunel zatvoren. Smatra se da je služio za evakuaciju stanovništva u toku rata.

Spomenik borcu partizanu je monumentalni spomen-kompleks na brdu Gorica u gradu Podgorici. Svečano je otvoren 1957. godine.

Gorica je park šuma koja je uvijek služila za šetnju i rekreaciju ljudi u prirodi. Poslednjih godina sve više ljudi je koristi i kao mjesto za sticanje fizičke kondicije iz raznih sportsko-rekreativnih i profesionalnih disciplina. Sam boravak u prirodi je ljekovit, pogotovo u šumi (poput borove na Gorici), a dokazano je da borovi ispuštaju hemijske supstance fitocide koje prečišćavaju (sterilišu) vazduh. U tome se ogleda i zdravstveni značaj Gorice za ljudski organizam. Brdo je prirodni štit protiv sjevernog vjetra zimi, a ljeti su temperature vazduha znatno niže nego u samom centru Podgorice. Na brdu se nalaze sprave za ulično treniranje, manji fudbalski teren sa vještačkom travom, betonski višenamjensko-sportski poligon. Kroz brdo je probijen savremeni put koji je selektivno dostupan motornim vozilima i to za potrebe Avanturističkog parka, Službe zaštite i spašavanja (Vatrogasna služba Glavnog grada) i vozila JP Zelenilo doo Podgorica. Takođe duž cijelog brda se nalazi biciklistička staza.

Na Gorici 2018. godine otvoren je Mediteranski vrt tipa javno-edukativnog parka u kome su zasađene razne vrste mediteranskog voća, ljekovitog bilja i mediteranskog drveća. Cilj je promocija volonterskog rada (čijim naporima je i park podignut, uz odobrenje Glavnog grada iz kojeg su prepoznali važnost ovog projekta) i edukacija mladih naraštaja iz oblasti biologije, ekologije i odgovornog građanskog ophođenja prema prirodi. Socijalizacija eko-aktivista kroz druženje u prirodi je takođe jako bitan faktor. Zbog toga, svakog meteorološki gledano lijepog vikenda se organizuju ekološke akcije unutar vrta, kao i organizovanje edukativih predavanja. Fakultetske terenske nastave i školski edukativni izleti se takođe realizuju na Gorici.

Pripremio: Strahinja Živaljević

Literatura:

Radojičić, B. (2008): Geografija Crne Gore-Prirodna osnova, knjiga I, DANU, Podgorica.

Radojičić, B. (2015): Crna Gora-Geografski enciklopedijski leksikon, Filozofski Fakultet Nikšić, Nikšić.

Petrović, D., Manojlović, P. (2003): Geomorfologija, Univerzitet u Beogradu, Geografski Fakultet, Beograd.

Šiljegović, B. (1959): Vojna Enciklopedija, Beograd.

Prostorno-urbanistički plan Glavnog grada Podgorica, do 2025. godine (http://podgorica.me/db_files/Urbanizam/PUP/pup.pdf)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here