SHARE

Na prostoru Planine pivske zastupljeni su trijas i jura a u manjoj mjeri i paleozoik, gornja kreda i neogen. Slojevi paleozoika javljaju se na širem području Šćepan polja i čine integralni dio paleozojske strukture jugoistočne Bosne. Paleozoik Šćepan polja sastoji se od vrlo finih škriljaca, pjeskovitih škriljaca i pješčara zelene, sive i žute boje.

Slojevi paleozoika se javljaju na više mjesta u dubljim djelovima kanjonskih dolina Pive i Tare a zalaze ispod trijaskih krečnjaka (verfenskih). Na više mjesta se mogu zapaziti i eruptivi. Na lokalitetu Kruševo, na desnoj strani Komarnice, ispod trijaskih dolomita i dolomitičnih krečnjaka javljaju se verfenski pješčari i pjeskoviti krečnjaci u kojima se zapažaju ostaci fosila (Noticela costata). Slojeve verfena probijaju dvije eruptivne žice. Eruptivi se javljaju u donjem toku Tare na lokalitetima Đemska luka i Božurov do.

Iznad paleozoika se javljaju trijaski i jurski sedimenti. Prostor sjevernog djela Planine pivske prekrivaju slojevi trijaskih sedimenata, osim prostora Crkvičkog polja gdje su zastupljeni neogeni sedimenti (sivo – žuti kvarcni pješčari, pjeskoviti laporci i pjeskoviti krečnjaci). Srednji dio Planine građen je od jurskih sedimenata, a dijelom ga presijeca i pojas gornje krede. Taj pojas javlja se u vidu takozvanog „durmitorskog fliša“ koji se prostire od Dobrog dola, preko Pirnog dola i dalje prema dolini Vrbnice. Jurski sedimenti su zastupljeni u vidu krečnjaka i laporovitih krečnjaka. Južni dio Planine izgrađen je od jurskih krečnjaka a ponegdje se javljaju i crveni laporoviti krečnjaci. Pravilna stratifikacija na prostoru Planine pivske nije uvijek zastupljena. Često je tektonskim pokretima stariji krečnjak navučen preko mlađeg fliša ili stariji verfen preko mlađih krečnjaka. Stratifikacija slojeva je poremećena i erozivnim procesima. U predjelu gdje su za to postojali uslovi akumuliran je glacijalni nanos a u kanjonskim dolinama i normalnim dolinama akumuliran je fluvijalni, fluvioglacijalni i siparski materijal.

Prema istraživanjima M. Mirkovića (1983) na teritoriji Pive se jasno izdvajaju sledeće strukturne jedinice: tektonska jedinica Lebršnika i Golije, i tektonska jedinica Volujaka i Durmitora. Između ove dvije tektonske jedinice je flišna dislokacija koja prati kredno – paleogenu zonu fliša od Dobrog dola do Gatačkog polja presijecajući Pivu na dva dijela. Teritorija Pive bila je zahvaćena intezivnim tektonskim pokretima koji traju i danas. Ovaj predio je teren sa najintenzivnijom tektonikom u Dinaridima. Pokreti nabiranja i rasjedanja su učinili da se intenzivno deformiše kruta krečnjačka masa. Naročito značajni pokreti navlačenja su se odigrali (po Bešiću) u predjelu takozvane Durmitorske dislokacije koja se proteže na potezu Volujak – Durmitor, po južnom obodu.

Sjeveroistočno i jugozapadno od ove dislokacije izdvajaju se dvije krupne strukturne jedinice: Durmitorska navlaka i tektonska jedinica Lebršnika i Treskavca. Strukturnu jedinicu Vojnika, Golije i Lebršnika je Zarija Bešić (1948) izdvojio kao dio „kučke kraljušti“. Ova jedinica obuhvata kompleks stijena južno od paleogeno – kredne flišne zone tj. planine Lebršnik, Ledenicu, Goliju, Vojnik i Treskavac, koji se nalazi u sklopu južnih ogranaka Durmitora. Prema istom autoru ova jedinica je navučena preko navlake „visokog krša Stare Crne Gore“, duž reversne dislokacije. U okviru ove strukturne jedinice jasno se izdvajaju dvije stijenske grupacije. Prva, južnija, je izgrađena od karbonatnih sedimenata, a druga je izgrađena od sedimenata durmitorskog fliša. U karbonatnom dijelu se izdvajaju sledeće cjeline regionalnog karaktera: Antiklinorijum Komarnice i planine Treskavac, kraljušt Golije, kraljušt Polja Pejovića i Zakamena, kraljušt Goranska i kraljušt Borkovića. Od disjuktivnih (rasjednih) oblika većeg razmjera izdvajaju se: rasjed Prijespe i longitudinalni rasjed Pive i Komarnice.

Strukturna jedinica Volujaka i Durmitora navučena je preko laporovito – pješčarske i krečnjačke facije durmitorskog fliša. Čelo navlake je veoma strmo, skoro vertikalno. U ovoj jedinici izdvajaju se sledeće mezostrukturne cjeline: Durmitorska dislokacija, antiklinala Mratinja, antiklinala Kruševa, antiklinala donje Tare, sinklinala Crkvica, poprečni rasjed Bioča, uzdužni rasjed Prepeličja, uzdužni rasjed Nikovića, i kraljušt Stabana. Pored makro oblika nabiranja i navlačenja Durmitorske navlake postoje i manja nabiranja i navlačenja u vidu kraljušti.

Pripremio: Stevan Dubljević

Literatura:

Bešić, Z. (1953): Geologija sjeverozapadne Crne Gore, Naučno društvo NR Crne Gore, Odjeljenje prirodno – matematičkih nauka, Cetinje.

Dubljević, B. (2006): Planina pivska, Draslar partner, Beograd.

Lješević, M. A. (2004) Karst Pive, CANU, Odjeljenje prirodnih nauka, Podgorica.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here