SHARE

Na površini atara Novog Bečeja nalaze se svi tipovi i podtipovi zemljišta koji su karakteristični za banatsko Potisje. Podlogu čine sedimentne stene, les i aluvijalni nanosi (pesak i mulj) u zavisnosti na kom geomorfološkom članu se zemljište nalazi. Sve ovo su rastresite stene koje se odlikuju vodopropustljivošću, što je najviše uticalo na plodnost i osnovni kvalitet zemljišta.

U grupisanju zastupljenih vrsta mogu se izdvojiti četiri osnovna tipa zemljišta: černozem koji zauzima 32% površine atara naselja, ritska crnica i smonica (32%), slatinasto zemljište (26%) i aluvijalna zemljišta sa 10%.

Posmatrajući detaljnu pedološku kartu naselja možemo zapaziti tu raznovrsnost, neujednačenost i međusobno mešanje pojedinih tipova zemljišta. U ataru naselja Novi Bečej su najzastupljeniji: Karbonantni černozem na lesnoj terasi (73,76 km2), beskarbonantna ritska crnica (57,76 km2), solonjec – mestimično solončakasti (52,59 km2) i aluvijalno ilovasto-glinovito zemljište (35,66 km2).

Na formiranje zemljišta utiču: geološki sastav, vegetacija, klimatske i hidrološke prilike. Geološka podloga, jedan je od osnovnih činilaca stvaranja zemljišta. Ovu podlogu na teritoriji Vojvodine samim tim i novobečejske regije, čine sedimentne stene, les i aluvijalni nanosi. To su rastresite, vodopropusne stene koje sa tim karakteristikama utiču na stvaranje površinskog tla, naseljavanje biljaka i stvaranje humusnog sloja, koji bitno utiče na plodnost i kvalitet zemljišta. Veoma bitan uticaj u stvaranju tla imali su vegetacija kraja, klimatske i hidrološke prilike. Među njima se ističe značaj lokalnih faktora: Tisa sa čestim izlivanjem iz matičnog korita i pomeranjem toka ka zapadu; visina i kretanje podzemnih voda; raspored i način izlučivanja padavina, kao i razvoj i rasprostranjenost prirodne vegetacije.

Biljni i životinjski svet Novog Bečeja i njegove okoline ima osnovne karakteristike stepske panonske vegetacije. Prirodna stepska vegetacija ovog kraja je u najvećem svojem delu, preko 90%, preorana i zamenjena kulturnim biljkama. Tipična prirodna vegetacija zadržala se jedino pored puteva, u pojedinim depresijama, u barama i močvarama, i na slatinama. Šume su rasprostranjene sa obe strane aluvijalne ravni Tise, oko kanala, mrtvaja, bara i močvara. Ove šume imaju veliki značaj za naselje, najviše kao prečišćavači vazduha i zaštitni pojas koji ga brani od naleta vetrova. Ove šumske površine su sa novobečejske strane Tise bile mnogo rasprostranjenije, ali se nelegalnom sečom od strane meštana njihova površina smanjuje. U rečnim meandrima i rukavcima, odnosno u mrtvajama, zastupljena je hidrofilna vegetacija: beli i žuti lokvanj, vodeni troskot, trska, sita, ševar i dr. Slatinaste površine imaju karakterističan stepski karakter, sa zastupljenim niskim travama i korovskim biljkama.

Od kulturnih biljaka na lesnoj terasi zastupljena su žita, pre svega pšenica, kukuruz, ječam i ovas, zatim industrijske biljke kao što su šećerna repa, suncokret, duvan, paprika, mak, zatim stočno krmno bilje i manje površine voćnjaka i vinograda. Na aluvijalnoj ravni se javljaju one kulture koje iziskuju veću količinu vlage: kukuruz, ječam, šećerna repa, suncokret, povrtarsko bilje, od krmnog bilja – lucerka.

Životinjski svet atara Novog Bečeja odlikuju vrste koji su karakteristične za područje Vojvodine. Od divljači se na višim delovima naselja, terasi, mogu naći glodari, prepelice, jarebice, fazani, rode, laste, ježevi, itd. Predeo oko aluvijalne ravni karakterišu divlje patke, guske, labudovi (koji se mogu videti na obali Tise u jesenjim i zimskim mesecima). U Tisi i kanalima žive ribe (šaran, som, smuđ, karaš), rakovi, zmije i školjke.

Posebno interesantno, a tiče se životinjskog sveta novobečejske regije, je takozvano cvetanje Tise. Fenomen koji se danas događa samo na Tisi, i Jangcengjangu u Kini. Tiski cvet (Palingenia Longicauda), insekt koji se tri godine nalazi u rečnom mulju, a samo u jednom danu godišnje, najčešće početkom juna, ispune površinu Tise sa ciljem da produže svoju vrstu. Taj događaj se ponavlja svake godine, a traje svega nekoliko sati. Ova vrsta je poznata kao najveća vrsta vodenih cvetova u Evropi i kao takva je zaštićena u Srbiji na osnovu potvrđivanja na Bernskoj konferenciji i Direktivom o zaštiti staništa.

Zaštićena prirodna dobra na teritoriji Novi Bečej su: Specijalni rezervat prirode „Slano Kopovo“, spomenik prirode „Stari park Sokolac“, i park prirode „Stara Tisa“ kod Bisernog ostrva.

Pripremila: Fekete Renáta

Literatura:

Bajić, M. (1983): Opština Novi Bečej-Geografske monografije vojvođanskih opština. UNS, Institut za Geografiju, Novi Sad.

Zarić, E. (2016): Geografske promene u ataru naselja Novi Bečej. PMF, Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo, Novi Sad.

Obradović, D. (2011): Novi Bečej, Zemlja i ljudi: popularno naučni zbornik. br.61. Beograd: Srpsko geografsko društvo.

JP direkcija za planiranje, izgradnju, uređenje naselja i zaštitu životne sredine opštine Novi Bečej (2013): Prostorni plan opštine Novi Bečej. Novi Bečej

JP zavod za urbanizam Vojvodine (2014): Generalni plan naselja Novi Bečej. Novi Sad.

www.novibecej.rs

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here