SHARE

Bačka se približno prostire između 45 i 46 stepeni severne geografske širine i 18 i 20 stepeni istočne geografske dužine. Na tom položaju, ona se nalazi u centralnom delu umerenog pojasa otprilike na pola puta između Atlantskog okeana i prostrane evroazijske nizije. Kao takva ona bi trebala da ima umerenu klimu, ali ni Atlantsku sa malim temperaturnim amplitudama i velikom količinom padavina, ni kontinentalnu sa velikim amplitudama i malim količinama padavina. Ona i nema takvu klimu jer klimatski elementi ne zavise samo od geografskih koordinata koje određuju upadni ugao Sunca i dužinu osunčavanja. Klima umnogome zavisi od ravničarskog reljefa, udaljenosti od većih vodenih površina, blizine Karpata i Alpa, kao i položaja u odnosu na opšta atmosferska strujanja. U letnjem periodu vazdušna cirkulacija je stabilna. Iznad Atlantskog okeana se stvara šira zona visokog pritiska, dok se iznad kontinentalnog dela Evrope stvara barometarski minimum. Zbog toga u julu i avgustu je vreme dosta stabilno i suvo. Međutim, prodorom ciklonskih strujanja sa zapada krajem proleća i početkom leta javlja se vlažno vreme koje donosi obilnije kiše izuzetno značajne za vegetaciju. Anticiklonska stanja tokom zime su vrlo promenljiva. Slabljenjem i nastajanjem anticiklona formiraju se cikloni u Biskajskom, Venecijanskom i Đenovskom zalivu, kreću se preko Bačke i donose oblačno, kišno, i kratkotrajno toplo vreme. Povremenim prodorima hladnog vazduha iz Rusije tokom zime, prostor Vojvodine karakteriše veoma hladno i suvo vreme.

Stepsko-kontinentalna klima Bačke se ogleda kroz četiri izražena godišnja doba, veća temperaturna kolebanja i amplitude i oskudne padavine. Leta su topla i suva, dok su u zimskom periodu uobičajna nagla zahlađenja, koja nastaju pod uticajem prodora hladnih vazdušnih masa sa severa i istoka Evrope. Prve hladnoće počinju u oktobru i traju do marta (najizraženije su u januaru i februaru). Srednje godišnje temperature se kreću između 10,5 ˚S, i 11,2 ˚S. Srednje julske temperature iznose oko 22,5 ˚S, a srednje januarske od oko -0,1 do 2 ˚S. Južna Bačka je toplija i vlažnija od severnog dela.

Klima Bačke se može okarakterisati kao umerenokontinentalna. Klimatološki podaci koji će se koristiti za ocenu klime Bačke uzeti su sa klimatskih stanica Palić, Sombor i Novi Sad (Rimski Šančevi) (tabela 1). Podaci su preuzeti sa sajta Republičkog hidrometeorološkog zavoda za period od 1981. do 2010. godine.

Tabela 1. Klimatski elementi odabranih stanica u Bačkoj za period od 1981. do 2010. godine

Sr. god. temp.

Aps. maks.

Aps. min.

Vlažnost

Insolacija

Padavine

Dani sa snegom

Najčešći vetar

Palić

11.2

38.2

-23.8

72%

2190.3

571.1

23

S, SZ

Sombor

11.2

40.3

-26.8

72%

2050.4

612.4

24

SSZ

Novi Sad

11.4

41.6

-27.6

74%

2135.3

647.3

24

SSZ

Kako je Bačka u klimatskom smislu veoma mala teritorija, sa prilično homogenim reljefom koji ne može usloviti velike razlike u iznosima klimatskih elemenata, oni se kao što se i u tabeli može videti vrlo malo razlikuju. Izbor ove tri navedene stanice za uvid u te male razlike je izuztno dobar jer su u obliku trougla raspoređene na severoistočnoj, jugoistočnoj i zapadnoj granici Bačke.

Nešto veće godišnje temperature u Novom Sadu posledica su najviše urbane sredine, a potom i nešto južnijeg položaja u odnosu na ostala dva posmatrana mesta. Na nešto veći iznos vlažnosti vazduha i količinu padavina je svakako uticala Fruška Gora na kojoj su padavine znatno češće od okolnog prostora, a takođe i blizina reke Dunav. Najveća „anomalija“ koja se uočava u tabeli je znatno niža prosečna godišnja suma padavina za Palić u odnosu na Sombor i Novi Sad. To se može objasniti njegovim najkontinentalnijem položajem od ova tri naselja, odnosno mesto koje je najudaljenije od mora. Takođe, Palić ima najseverniji položaj, te se vlažne vazdušne mase sa jugozapada i zapada često izluče i isprazne pre nego što pređu preko krajnjeg severa naše zemlje. U manjoj meri razlog može da bude i nepostojanje većeg hidrografskog objekta u bližoj okolini naselja jer se zapremina jezera Subotičke peščare ne može meriti sa rekom kao što je Dunav, koji prolazi kroz Novi Sad i u neposrednoj blizini Sombora. Kada je vetar u pitanju, odnosno njegova čestina, u Bačkoj dominiraju vetrovi severozapadnog pravca.

Pripremio: Miloš Ostojić

Literatura:

Bukurov, B. (1978). Bačka, Banat i Srem. Matica Srpska. Novi Sad.

Nikolić, S., Marković, J., Popović, J. N. (2008). Nautičko-turistički vodič Tise. Omnibus. Beograd.

Tomić, P., Romelić, J., Kicošev, S., Lazić, L. (2004). Vojvodina – naučno popularna monografija, drugo izdanje. Društvo geografa Vojvodine. Novi Sad.

Dragin, A. S. (2006). Lovno-turistički resurski Bačke – stanje, održivi razvoj i korišćenje. Univerzitet u Novom Sadu. Prirodno-matematički fakultet. Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo. Novi Sad.

www.hidmet.gov.rs

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here