SHARE

Bačka se nalazi u južnom delu Panonske nizije i severozapadnom delu A. P. Vojvodine i Srbije. Zauzima prostor između 45˚ 16′ i 46˚ 22′ severne geografske širine i 18˚ 36′ i 20˚ 37′ istočne geografske dužine.

Pod regijom Bačke kao dela Vojvodine i Srbije podrazumeva se istorijsko-geografska teritorija koja je ograničena Dunavom na zapadu i jugu, Tisom na istoku i granicom prema Mađarskoj na severu. Ima izuzetno povoljan geografski položaj. Uzimajući prirodne severne granice Balkanskog poluostrva na tokovima Save i Dunava, Bačka pripada regiji Centralne Evrope. Na nju se sa zapada i juga naslanja najznačajnija evropska reka – Dunav, a sa istočne Tisa, koje su celim svojim tokom prolazeći kraj ove regije plovne i imaju veliki potencijal za saobraćaj, turizam i trgovinu koji nisu dovoljno iskorišćeni. Njen pejzaž je dosta monoton, kao i geografija. Ipak, Bačka nije idealna ravnica jer se na njoj nalazi nekoliko geomorfoloških celina koje se međusobno razlikuju po vremenu i načinu postanka kao i silama koje su ih stvarale. Gotovo na celoj svojoj teritoriji Bačka je pokrivena izuzetno plodnom zemljom koja je uvek davala dovoljne količine hrane za svoje stanovništvo, pa i šire od toga, te je od davnina raznim narodima bila privlačna destinacija za naseljavanje.

Istočna granica, granica prema Banatu, poklapa se sa glavnim tokom reke Tise od državne granice prema Mađarskoj do ušća Tise u Dunav. Sa obe strane ove granice prvo postoji aluvijalna ravan istih geomorfoloških, hidroloških i klimatskih osobina. Nešto dalje, takođe sa obe strane Tise počinju rečne terase, a još dalje na zapad u Bačkoj počinje lesna zaravan koja u Banatu nije toliko izražena.

Zapadna granica, koja je prema Hrvatskoj (regiji Baranja), počinje od ušća Drave u Dunav pa se nastavlja Dunavom na sever sve do tromeđe Srbije, Hrvatske i Mađarske. Granica prema Hrvatskoj i Sremu određena Dunavom predravlja i prirodnu i veoma geografsku granicu. Sa Bačke strane zemljište je prilično zaravnjeno, a sa sremske strane se stepenasto izdiže do 539 m nadmorske visine Fruška gora. Ova granica je izražena i u geološkom i u klimatskom pogledu obzirom da se na Fruškoj gori izluči gotovo dvostruko više atmosferskih taloga nego u južnim i centralnim delovima Bačke. Granica prema Baranji u vidu Dunava jeste prirodna ali nije geografska iz razloga što su sa obe strane granice geomorfološke, hidrološke i klimatske granice iste sa obe strane.

Za razliku od prethodno navedenih koje su prirodne, severna je veštačka granica predstavljena nepravilnom linijom povučenom od Bačkog Brega do toka Tise obilazeći Suboticu sa severne strane. Ova granica poprečno seče dve najveće panonske reke, prelazi lesnu zaravan, kao i južne delove Subotičke peščare. Sa stanovišta fizičke geografije, ova granica je neprimetna jer se svi geomorfološki fenomeni kao što su peščane dine i interkolinske depresije, nalaze sa obe strane granice, na teritoriji obe države. Cvijić je ovu granicu nazivao više konvencionlanom nego geografskom.

Saobraćajni položaj Bačke, kao i pokrivenost komunikacijama su dobri. Najvažniji asfaltni put je svakako međunarodni put E-75 koji se kroz našu zemlju pruža od severa ka jugu spajajući Suboticu sa Novim Sadom i Beogradom i dalje se pruža sve do Preševa spajajući zapadne i centralne evropske zemlje sa Jugoistočnom Evropom, i kasnije Jugozapadnom Azijom. Još neki od bitnijih puteva su Novi Sad – Bečej – Senta – Horgoš, Novi Sad – Srbobran – Bačka Topola – Subotica, Novi Sad – Odžaci – Sombor – Bački Breg. Kod železničkog saobraćaja ističe se pruga Beograd – Budimpešta koja dobrim svojim delom prelazi preko teritorije Bačke.

Površina Bačke prema Davidoviću i sar. (2005) iznosi 9.224 km2 odnosno 42,89% teritorije autonomne pokrajine. Prema Kicoševu i saradnicima (2006) taj broj iznosi 8671 km2. Bačka je više puta menjala granice svoje teritorije. Prema poslednjoj promeni izvrđenoj posle Prvog svetskog rata, povlačenjem granice između naše zemlje i Mađarske, Bačka u geografskim okvirima obuhvata 8.729 km2 što je 39,2% teritorije Vojvodine. Ako se Bačkoj pripoje i sremski delovi novosadske i bačkopalanačke opštine, onda je njena površina 8.956 km2. Površina Bačke dobijena u GIS-u, digitalizovanjem njene teritorije prateći granicu sa Mađarskom i središnje delove tokova Tise i Dunava u projekciji MGI Balkans 7 iznosi 8.927,9 km2 i ova površina će se koristiti za analizu površinskih promena u ovom radu.

Pripremio: Miloš Ostojić

Literatura:

Bukurov, B. (1975). Fizičko-geografski problemi Bačke. Srpska akademija nauka i umetnosti. Beograd.

Bukurov, B. (1978). Bačka, Banat i Srem. Matica Srpska. Novi Sad.

Davidović, R., Miljković, Lj. i Ristanović, B. (2005). Reljef  Bačke. Prirodno-matematički fakultet. Departman za geogafiju, turizam i hotelijerstvo. Novi Sad.

Dragin, A. S. (2006). Lovno-turistički resurski Bačke – stanje, održivi razvoj i korišćenje. Univerzitet u Novom Sadu. Prirodno-matematički fakultet. Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo. Novi Sad.

Subin, R. (1979). Razvitak poljoprivrede i savremene migracije stanovništva u Bačkoj. Glasnik srpskog geografskog društva. Beograd. Broj 2, sveska 59.

www.web.archive.org

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here