SHARE

Biocenoza Bačke i cele Vojvodine, tokom poslednja 2 veka trpi velike posledice zbog intenzivne poljoprivredne proizvodnje. Prostori pod autohtonom vegetacijom kao što su šume, trstici, ševarišta i travnate površine svoje mesto postepeno ustupaju kulturama odnosno žitaricama, industrijskom i krmnom bilju. Autohtona vegetacija se na malim površinama može javiti pored pruga i puteva, na zaslanjenim zemljištima nepogodnim za poljoprivrednu proizvodnju kao i pored reka u vidu galerijskih šuma.

Uglavnom su prisutne mešovite šume (hrast, vrba, lipa, bagrem, bukva, cer, grab, brest, jasen, topola i četinari). Izuzetak su čistije hrastove šume u okolini Bačkog Monoštora ili bagremove šume u Subotičkoj peščari. Barsku vegetaciju čine šaš, rogoz, trska, drezga, beli i žuti lokvanj i druge vrste.

Radovi na isušivanju močvara i regulisanju vodenih tokova negativno su uticali na vlažna staništa koja su u poslednjih 150 godina izuzetno smanjila svoje površine.

Zbog toga je fauna močvarnih ptica veoma proređena, odnosno, mnoge vrste su iščezle ili im preti nestajanje sa ovih prostora. Neke od tih vrsta su pelikan, labud, ždral, velika bela čaplja, divlja guska. Nasuprot tome, zadržali su se dobri uslovi za ptice kulturnih polja kao što su ševa, prepelica, fazan; zatim glodare – tekunica, hrčak; i zeca. Od sisara koji su iščezli sa prostora Bačke treba pomenuti losa i dabra.

Neke od najzastupljenijih vrsta u fauni Bačke su: evropski jelen, srna, divlja svinja, lisica, zec, tvor, vidra, lasica, veverica, sivi puh, jazavac, divlji golub, grivnaš, grlica, gugutka, fazan, poljska jarebica, prepelica, sove, sokolovi, jastrebovi, divlje guske, divlje patke, šljuke, gačac, siva vrana, svraka, bela roda, galebovi, itd..

Kao rezultat složenih pedogenetskih procesa, na području Bačke se javljaju brojni tipovi zemljišta. Zemljišta na prostoru Subotičke peščare su peskovita, različitog hemijskog i mehaničkog sastava, pa tako i proizvodne sposobnosti. Na tu raznovrsnost pedoloških karakteristika uticalo je više faktora i to: vetar, reljef, nivo podzemnih voda, vegatacija, i naravno čovek. Na onim mestima gde je nivo podzemne vode visok, obrazovane su močvare ili ritska zemljišta – zabareni pesak. Kada je reč o aluvijalnim ravnima, tu se zbog vrlo visokog nivoa podzemnih voda i čestih izlivanja velikih reka javljaju aluvijalna zemljišta. Najmlađi delovi predstavljaju peskoviti nanosi različite debljine i granulacije. Nešto dalje od reka se javljaju subhidrična i semiterastična odnosno semihidromorfna zemljišta kao što su glej, ilovasta peskuša i peskovita ilovača. Prisustvo humusa je takođe izraženo. Zemljišta koja su van uticaja reka spadaju u red terestičnih zemljišta (lesivirane gajnjače, lesivirani černozem). Černozem predstavlja zemljište na lesu, i kao takav je najplodnije zemljište u našoj zemlji pa i celoj Evropi. U Bačkoj je černozem široko rasprostranjen te je ovo područje izuzetno važan poljoprivredni region.

Najveće rasprostranjenje prema detaljnoj pedološkoj karti ima livadska karbonantna crnica na rečnoj terasi, soluma od oko 100 cm, i visoke proizvodne sposobnosti – 1 702 km2. Slede černozem sa znacima oglejavanja u lesu (1 222 km2), karbonantni černozem na lesnom platou (1 067 km2) i karbonantni černozem na rečnoj terasi (899 km2), svi takođe visoke proizvodne vrednosti. Nešto manje površine zahvataju livadska crnica na lesnom platou (645 km2), slabo ogajnjačeni černozem (371 km2), karbonantna ritska crnica (318 km2), aluvijalno ilovasto zemljište (276 km2), aluvijalno zabareno zemljište (194 km2), i solončak (194 km2). Černozema ima istočno od aluvijalne ravni Dunava na zapadu i severozapadu Bačke, preko cele Telečke lesne zaravni, kao i na Titelskom bregu. Livadska crnica se pruža na velikim površinama, ali je dosta nepravilno raspoređena. Najviše je ima na prostoru bačke rečne terase, omeđenom Telečkom, Titelskim bregom, i aluvijalnom ravni Dunava. Ritska crnica i aluvijalno zemljište se javljaju uz manje i veće reke, a solončaka ima u severozapadnoj Bačkoj između aluvijalne ravni Dunava i Telečke lesne zaravni, kao i u krajnjem severoistočnom delu Bačke.

Pripremio: Miloš Ostojić

Literatura:

Dragin, A. S. (2006). Lovno-turistički resurski Bačke – stanje, održivi razvoj i korišćenje. Univerzitet u Novom Sadu. Prirodno-matematički fakultet. Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo. Novi Sad.

Bukurov, B. (1950). Tri bačke doline: Krivaja, Jegrička i Mostonga. Glasnik srpskog geografskog društva. Beograd.

Bukurov, B. (1975). Fizičko-geografski problemi Bačke. Srpska akademija nauka i umetnosti. Beograd.

Marković, J., Pavlović, M. (1995). Geografske regije Jugoslavije (Srbija i Crna Gora). Savremena administracija. Beograd.

Tomić, P., Romelić, J., Kicošev, S., Lazić, L. (2004). Vojvodina – naučno popularna monografija, drugo izdanje. Društvo geografa Vojvodine. Novi Sad.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here