SHARE

Himalaji, kao visoki planinaski masiv u velikoj mjeri utiče na klimu Indijskog poluostrva kao i na klimu centralnog (unutrašnjeg) dijela Azije. Oni ometaju kretanje vazdušnih masa, te imamo specifične klimatske uslove u ovom regionu. Klima na Himalajima je jedinstvena na Zemlji. Zbog svoje velike nadmorske visine, Himalaji su klimatska prepreka između podkontinenta Indije i visokog platoa Tibeta. Himalaji predstavljaju veliku klimatsku barijeru. Oni ne dozvoljavaju prodor hladnih vazdušnih masa sa sjevera, tokom zime, na Indijsko poluostrvo. Zbog toga se severnije od Himalaja nalazi sušna visoravan Tibet. Zbog nedostatka padavina, u Centralnoj Aziji imamo i mnogo pustinja kao što su Taklamakan i Gobi. Sa druge strane, ljetnji monsuni koji duvaju sa juga na sjever i nose velike količine padavina, ne mogu da pređu visoke Himalaje i donose velike padavine Indiji i Bangladešu. Na Indijskom poluostrvu ljetnji vlažni monsun ima presudan značaj za stanovništvo koje živi u tom dijelu svijeta. Zbog visokih temperatura, na Indijskom poluostrvu za vrijeme sušnog žarkog interval vazdušni pritisak postepeno opada. Jugozapadno od  Delhija, oko Bikanera, vazdušni pritisak se u julu spusti do 968,6 milibara, a to je najniži vazdušni pritisak u nizijama na Zemlji. Nad sjeverozapadnim dijelom Indijskog poluostrva u to doba formira se barometarska depresija, koja se javlja nad cijelim poluostrvom. Jugozapadno nad Indijskim okeanom oko ekvatora duva jugoistočni pasat. Nešto sjevernije od ekvatora formira se polje višeg vazdušnog nad okeanom sa koga u drugoj polovini maja mjeseca počinje da duva jugozapadni monsoon prema Indijskom poluostrvu, na južni dio poluostrva monsun stiže početkom juna, dok u sjevernije predjela prema Himalajima monsuni stižu nesto kasnije. Na primjer, u središnjim djelovima poluostrva oko povratnika monsunske kiše počinju između 10. i 15. juna, a u predjelu Delhija oko 1. jula. Dešava se da kiše zakasne ili da se pojave ranije, ali to se smatra vremenskim nepogodama. Kada monsunske kiše zakasne, užareno tlo brzo zagrijeva vazduh, pa temperature naglo dolaze do porasta, pri čemu se javljaju temperaturni maksimumi. Međutim, ne padne ista količina kiše nad cijelim poluostrvom, najmanje kiše dobija sjeverozapadni dio, a najviše sjeveroistočni dio poluostrva, tu pojavu uslovljava reljef. Monsuni donose ogromnu količinu vlažnog vazduha iz pravca Bengalskog zaliva, koji se kondezuje na planinskim stranama upravo usmjerenim na pravac kretanja vlažnih monsuna. Prva barijera vlažnim monsunima iz pravca Bengalskog zaliva je masiv Šilong na južnoj strani planine Kasi, to je relativno niska planina (1 525 m), ali se pruža upravno na pravac pružanja južnih monsuna. Zbog toga na podgorini u Čerapunđži padne godišnje preko 11 000 mm, što je poznatno kao najveća količina padavina na Zemlji. Zapadnije u slivu Inda padne godišnje oko 180 mm kiše, ali ta oblast čini sastavni dio pustinje Tar. Pustinja Tar se nalazi zapadno od Hindustanske nizije, na tom predjelu dominira aridna klima, uslovljena geografskom širinom, rasporedom kopna i mora i oblicima reljefa.

100110195938714

Širina područja himalajske klime je oko 28° do oko 33° sjeverne geografske širine. Himalajska planinska klima varira u zavisnosti od visine. Postaje hladnije dok se nadmorska visina povećava i postaje vlažnija, dok nadmorska visina opada. Zbog toga se temperatura vrlo brzo mijenja. U predjelu Himalaja  razlikuju se tri makro sezone: od oktobra do februara sa niskim temperaturama, od maja do juna sa višim temperaturama i od juna do septembra sa vlažnom monsunskom sezonom koju karakterišu velike kiše, ali ograničene na južni sektor lanca, čiji visoki vrhovi sprječavaju prolaz monsuna.

Riječ „monsun“ je nastala od arapske riječi koja znači „godišnje doba“. Monsuni su sezonski polugodišnji vjetrovi u južnoj i istočnoj Aziji. Ljeti duvaju sa mora i donose obilne kiše, dok zimi duvaju sa kopna prema moru.

Šta uzrokuje ovu sezonsku promjenu vjetrova i oborina? Veliki kontinenti i kopnene površine brže se zagrijavaju i hlade od okolnih okeana. U proljeće i ljeto predjeli središnje i južne Azije se brzo zagrijavaju i znatno su topliji od Indijskog okeana na jugu i Tihog okeana na istoku. Viša temperatura kopna stvara niži atmosferski pritisak i zbog toga vjetrovi sa susjednih mora duvaju na kopno. To je ljetni monsun.

U jesen, unutrašnjost azijskog kontinenta se brzo hladi i za vrijeme zime ima mnogo nižu temperaturu od okolnih mora. Niske temperature stvaraju visok atmosferski pritisak, tako da vjetrovi zimskih monsuna duvaju iz suvih predjela unutrašnjosti prema moru.

Koristeći Kepenovu klasifikaciju, niže nadmorske visine Himalaja, koje dostižu srednje nadmorske visine u centralnom dijeu Nepala (uključujući dolinu Katmandu), klasifikuju se kao Cwa ( humidna subtropska klima sa suvim zimama). Većina Himalaja ima suptropsku klimu (Cwb).

Na zapadnoj strani Himalaja, zapadno od doline Kašmir i do doline Inda, monsuni iz predjela Južne Azije više nijesu dominantan faktor, kao u istočnom dijelu poluostrva, a većina padavina pada u proljeće. Srinagar prima oko 723 mm, sjeverna strana Himalaja, poznata i kao Tibetanska Himalaja, je suva, hladna i uglavnom vjetrovita, posebno na zapadu, gdje ima hladnu pustinju. Vegetacija je rijetka i oskudna, a zime su jako hladne. Većina padavina u regionu je u obliku snijega tokom kasnih zimskih i proljećnih mjeseci. Južna strana Himalaja je geografski i klimatski potpuno drugačija od sjeverne strane. Na južnim obroncima Himalaja dolazi do velikih monsunskih kiša i znatno veće vegetacije nego na sjevernoj strani.

Himalajski region ima uglavnom dvije sezone: zima i ljeto. Prosječna temperatura na jugu ljeta je oko 30°C, a prosječna temperatura zimi je oko 18°C. U srednjim Himalajskim dolinama, ljetnje temperature u prosjeku su oko 25°C, dok su zime veoma hladne. I u srednjem regionu najviša zabilježena temperatura je od 15° do 18° C, dok su zime ispod nule. Alpska klima u Himalajima varira sa visinom. Klimatske promjene se dešavaju veoma brzo u regionima Himalaja zbog promjena u nadmorskoj visini. Klima u ovom regionu je veoma nepredvidljiva i vrlo opasan factor. Region ima jednu od najhladnijih svjetskih temperatura zimi. Ovo je zaista predio sa velikim klimatskim varijacijama. Prosječna količina padavina na južnim obroncima Himalaja varira u prosjeku od 1 500 mm u zapadnom i 3 000 mm u istočnom dijelu. Za razliku od južne strane, na sjevernim obroncima Himalaja padavina ima svega 75 – 150 mm godišnje.

20120530-K2_2006bTemperature na Himalajima su ekstremne. Januar je najhladniji mjesec i tada se temperature na vrhovima kreću i ispod  -30°C . U ljetnjem periodu, temperature su ispod -15°C. Vjetrovi su stalna pojava, a dostižu i velike brzine. Zbog surovosti klime, Himalaji predstavljaju najnegostoljubivije planinske vijence.

Klima u predjelima Himalaja koji se nalaze na nadmorskoj visini  ispod 5 000 m

U velikom podnožju koji se proteže južno od planinskog vijenca Himalaja, predjeli su “zaštićeni” od hladnih vjetrova koji dolaze sa sjeverne strane jer kao što je pomenuto, Himalaji predstavljaju orografsku barijeru i sprječavaju prodor hladnih vjetrova sa sjevera. Mjesta južno od Himalaja imaju blagu klimu prilično toplu, tamo gdje su prosječne ljetnje temperature od 30°C, a zime od 18°C. U srednjim dolinama u podnožju planine, na primjer, prosječna ljetnja temperatura padne ispod 25°C, dok je zimi definitivno hladna i duga zima. U planinama iznad dolina i najviših vrhova na sjeveru, ljetnje temperature se su oko 15 – 18°C u prosjeku, dok su zimske temperature konstantno ispod nule.

Klima iznad 5 000 m nadmorske visine

Zone preko 5 000 m nadmorske visine odlikuju se temperaturama koje su konstantno ispod nule, zbog izrazito niskih temperatura javlja se prisustvo višegodišnjeg snijega. U zimskom periodu javlja se veoma intenzivan snijeg, to je redovna pojava na ovim visinama, dok je u ljeto veoma blago i kratko traje.

Klima Mont Everesta i vrhova koji se nalaze iznad 8 000 m nadmorske visine

Klima koja je zabilježena na vrhovima od 7 000 m nadmorske visine, a u većoj mjeri od 8 000 m nadmorske visine, teško je klasifikovati zbog jedinstvenosti ovih teritorija. Konkretno, vrhovi iznad 8 000 m nadmorske visine su izuzetni primjeri ekstremne alpske klime, prosječne zimske temperature su oko -36°C.

maxresdefaultKlima Mont Everesta je prirodno ekstremna. U januaru, koji je najhladniji mjesec na Himalajima, prosječna  temperatura u tom dijelu godine  iznosi oko -36°C. Temperatura u januaru može se spustiti do ekstremnih -60°C. U julu, najtoplijem mjesecu, prosječna temperatura iznosi -19°C. Ni u jednom trenutku godine temperatura nije pozitivna, odnosno,  ne raste iznad nule. Zimi i u proljeće preovladavaju zapadni vjetrovi. Vazduh se podiže sa južnih padina Himalaja i kondenzuje se u snijeg, kada vjetar dostiže brzinu oko 80 km/h. U periodu od juna do septembra planina se “ nalazi ” u ljetnjem monsunu, tokom kojeg se javljaju vjetar i padavine iz pravca Indijskog okeana. Velika količina oblaka i “ nasilnih “ sniježnih oluja su uobičajene tokom ovog perioda. Od novembra do februara, u zimskim mjesecima, javljaju se vjetrovi uraganske jačine dostižu brzine više od 285 km/h. Padavine padaju uglavnom tokom monsunske sezone, a ostale u zimskom periodu godine između decembra i marta. Kada se dogode neočekivane oluje, može doći do sniježnih padavina koje formiraju u kratkom vremenskom intervalu i do 3m sniježnog pokrivača. Mont Everest je uvijek prekriven snijegom i ledom. Zbog ovakvih ekstremnih uslova koji vladaju na najvišem vrhu svijeta Mont Everestu, mnogo uspješnih uspona se desilo u maju mjesecu. To je zato što su vremenski uslovi povoljniji.

Stanica je postavljena, sa velikim poteškoćama, na južnom brdu, na oko 8 000 metara nadmorske visine u podnožju Mont Everesta 14. maja 2008 godine. Usred velike oluje, alpinisti Italijani: Silvio Mondinelli, Marko Confortola i Michele Enzio instalirali su meteorološku stanicu na Južnom sedlu, na 8 000 metara nadmorske visine, bez upotrebe kiseonika. Stanica je predviđena da postane najviša u radu na svijetu. Instalacija stanice je dio projekta ” Share Everest 2008 “, na čelu sa Agostino Da Polenza. Planirano je i instaliranje senzora za mjerenje temperature na vrhu Mont Everesta (8 848m nadmorske visine). Stanica na Južnom sedlu – posvećena je Ser Edmundu Hilariju, prvi alpinista koji je “ osvojio “ najviši vrh svijeta Mont Everest. Stanica je povezana sa drugim stanicama  koje se nalaze na 3 560 metara, 4 258 metara, 2 660 metara i na 5 079 metara nadmorske visine u Nepalu.

Himalaya_Mountain

Prvi parametri dobijeni sa stanice tokom prvog automatskog povezivanja: spoljašnja temperatura -17°C, vlažnost 41.3 milibara, pritisak 382.1 milibara, brzina vjetra 12,8 m/s, temperatura unutrašnje stanice -8,7°C.

Pripremio: Eldin Brđanin

Literatura:
Devitt, Terry (3 May 2001). “Climate shift linked to rise of Himalayas, Tibetan Plateau”. University of Wisconsin–Madison News. Retrieved 1 November 2011.
Ristić K. (1993): Regionalna geografija I – Evroazija bitna prirodna obeležja, Univerzitet u Beogradu, Beogra.
Kicošev S., Jovanović G. (2012): Azija, regionalno geografske karakteristike. Univerzitet u Novom Sadu, PMF Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo, Novi Sad.
www.himalayanwonders.com
www.corriere.it

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here