SHARE
Rijeke Himalaja

Himalaji predstavljaju izvorište mnogih rijeka. Najveće od njih su Ind, Gang i Bramaputra.  Pored njih postoji još veliki broj rijeka koje se odvodnjavaju u 3 sliva – sliv rijeke Ind, sliv Ganga i sliv Bramaputre. Sa Himalaja i susjednih planina prema Indijskog poluostrvu teče bezbroj rijeka koje stvaraju gustu i specifičnu hidrografsku mrežu. Rijeke dobijaju vodu od otopljenog snijega i leda u izvorišnim djelovima i od monsunskih kiša u donjim tokovima.

Najznačajnija rijeka Indijskog poluostrva, koja izvire sa Himalaja je rijeka Gang. Iako ne pripada grupi najdužih riječnih tokova u Aziji, stanovništvo Hindustanske nizije ovu rijeku smatra izvorom života. Gang izvire na Himalajima na visini od oko 7 000 metara nadmorske visine. Jedan izvorišni krak rijeke Gang dobija vodu iz lednika Gangotri koji se nalazi na Himalajima, i tek od sastava sa drugim krakom rijeke nastaje rijeka Gang, koja je duga 2 580 km. U gornjem toku, na dužini od oko 300 km, Gang je prava planinska rijeka, sa velikim padom, brzim tokom, hladnom vodom i klisurastom dolinom. Dalje kroz Hindustansku niziju Gang teče sporo jer ima izrazito mali pad. Noseći mnogo materijala koji za vrijeme poplava taloži u nizijama oko donjeg toka, Gang oplemenjuje obradive površine i povećava njihovu produktivnost. Vodostaj na Gangu varira tokom godine. Zimi je izuzetno nizak, jer je tada u tropsko – monsunskim predjelima sušno doba. Snijeg se na Himalajima topi počev od aprila mjeseca i vodostaj počinje da raste. Voda od otopljenog snijega i leda stiže do Hindustanske nizije približno u vrijeme kada počinju da padaju monsunske kiše. Na rijeci Gang je najviši vodostaj u avgustu, kada u odnosu na najniži može da bude i 12 metara viši. Tako veliko kolebanje nivoa vode u Gangu dolazi do izražaja u ravničarskim predjelima njegovog toka. Po izlasku iz suženog dijela doline u Sivaliku, Gang teče Hindustanskom nizijom prema jugoistoku do Alahabada. Rijeka je široka, a paralelno sa njenim glavnim tokom postoje dva duboka kanala za navodnjavanje. Jugozapadno od tih kanala, skoro paralelno sa Gangom, teče njegova najvažnija desna pritoka Džamna. Ona Gangu donosi veliku količinu vode, koja nizvodno od Alahabada natapa polja Hindustana. Od jula u vrijeme najvišeg proticaja na tom dijelu riječnog toka, nivo vode naglo raste. Zabilježeno je da je 1948. godine maksimalni proticaj vode u septembru bio skoro 60 000 m³/sek. Gangu najviše vode pritiče sa lijevih pritoka koje teku sa planinskih strana na sjeveru i donose veliku količinu vode u vremenima velikih monsunskih kiša. Kiše spiraju podlogu, pa Gang i njegove pritoke nose velike količine mulja. Taj materijal se taloži u koritima rijeka, koja s vremenom postaju plića i ne mogu da prime svu količinu vode za vrijeme monsunskih kiša. Zbog toga se voda u to doba godine izliva iz korita i često otvara nove tokove, napuštajući stare. Visoke vode često se javljaju u donjim tokovima pritoka Ganga, gdje se dugo zadržavaju. Posebno je nepovoljno što se poplave javljaju u vrijeme monsunskih kiša, kada se najintenzivnije razvijaju poljoprivredne kulture. Događa se ponekad da se voda na poplavljenim zasejanim površinama zadrži i duže od mjesec dana. U takvom slučaju ne stradaju samo poljoprivredne kulture, već je to velika katastrofa po čitavo stanovništvo. Visoka voda ruši ili oštećuje drumske i željezničke komunikacije, potapa stočnu hranu, a često u poplavama nastrada mnogo stoke, pa i stanovništva. Poplave su opake prirodne nepogode u Hindustanskoj niziji i južnije u primorskim nizijama istočnog dijela Indijskog poluostrva.

On the banks of River Bhagirathi in Harsil

Kako se kiše, po pravilu, javljaju samo za vrijeme ljetnjih monsuna, osjeća se velika potreba za vodom u vrijeme sušnog dijela godine. Suša traje približno pet mjeseci na jugu, a do devet mjeseci na sjeverozapadu.

U Gang se u njegovom donjem toku uliva velika lijeva pritoka Bramaputra ( Cangpo ) koja je duža od Ganga. Ona izvire na jugozapadnim padinama Tibetske visoravni, teče južnim Tibetom poznata kao Cangpo, daleko na istočnom dijelu presijeca ogranke Himalaja i skreće prema jugu. Zatim teče podnožjem planinskih vijenaca prema zapadu i u donjem toku skreće opet na jug. Bramaputra je duža od Ganga, ali njen tok od 2 900 km nema takav privredni značaj kakav ima Gang. I Bramaputrom teče najviše vode za vrijeme monsunskih kiša, a tada se topi snijeg sa Himalaja. Veliku količinu materijala voda nanosi po niziji Asama. Na tom dijelu toka rijeka meandrira, otvara nova korita, a za vrijeme visokih vodostaja plavi djelove Asama. Kao i u dolini Ganga i ovdje poplave mogu da budu katastrofalne i za poljoprivredu i za stanovništvo. U donjem toku Bramaputra ima treće ime Džamuna, a oko 280 km uzvodno od ušća Ganga u Bengalski zaliv ona se spaja sa Gangom. Još uzvodnije od sastava sa Bramaputrom, Gang se račva u više tokova i tako formira veliku deltu sa površinom od oko 130 000 km². Zajednička delta Ganga i Bramaputre predstavlja ogromno podvodno prostranstvo ispresijecano mnogim riječnim rukavcima. Najvažnija od njih su dva istočna rukavca kojima teče voda Bramaputre i djelimično Ganga. Jedan važan rukavac presijeca zapadni dio delte i poznat je kao Hugli. Tim koritom je prije nekoliko vjekova oticala skoro sva voda Ganga, a sada je u njemu mnogo vode, za vrijeme visokog vodostaja. Nivo vode u Huglija može da se povisi i plima iz Bengalskog zaliva pa se nakon toga javljaju katastrofalne poplave u zapadnom dijelu delte. Kalkuta koja je izgrađena na obali Hugliju, bila je 1953. godine takođe zahvaćena poplavom, za vrijeme koje se nivo rijeke u području grada izdignuo za 4,9 m u odnosu na uobičajeno stanje. Tada je srušeno mnogo kuća od slabog građevinskog materijala, a stradalo je i dosta stanovništva.

Vode Ganga i Bramaputre sporo otiču kroz deltu. To je močvarna oblast, a mutne vode ovih rijeka talože mnogo materijala oko ušća u Bengalski zaliv. Daleko od obale one se po boji razlikuju od morske vode. Delta ima veliki značaj i za riječni i pomorski saobraćaj. Gang je plovan od Kampura, do Kalkute nizvodno, koja je poznata kao najveća luka u zapadnom dijelu delte. Zbog velikog prostranstva delte, na istoku je drugi lučki grad Daka. Ova dva grada imaju poseban značaj kao izvozne luke.

Druga rijeka Indijskog poluostrva po značaju, a prva po dužini je rijeka Ind, koja izvire sa zapadne strane Himalajskog masiva, teče pravcem jugoistok – sjeverozapad na dužini od nekoliko stotina kilometara. Zatim naglo skreće na jug, presijeca planinske vijence i izbija u Pendžab, gdje sa lijeve strane prima nekoliko pritoka od kojih su važne: Činab i Satledž. Na dužini od oko 3 180 km Ind teče kroz vrlo različite geografske cjeline, a do Pendžaba to je planinska rijeka. Nizvodno prima pomenute i druge pritoke, koje najviše vode imaju u vrijeme topljenja snijega i monsunskh kiša, što znači da ova rijeka pripada pluvijalnom i nivalnom režimu. Nizvodno od Pendžaba Ind teče kroz pustinju Tar pa u svom donjem toku gubi vodu. U pustinjskom dijelu toka ima malo pritoka, voda jako isparava, a i stanovništvo troši vodu za navodnjavanje obradivih površina.

INDUS

Ušće Inda na zapadu i delta Ganga i Bramaputre na istoku nalaze se na sličnoj geografskoj širini, ali u sasvim različitom hidrografskom ambijentu. Količina vode u Gangu uvećava se skoro do ušća od pritoka i monsunskih kiša. Ind na zapadu, na toku dugom preko 900 km, prima beznačajne pritoke, a monsunske kiše u njegovom donjem toku ne padaju, pa se u Arabijsko more uliva sa manjom količinom vode u odnosu na tok uzvodno. U donjem toku Ind teče kroz pustinju, njegova je dolina uska, a stanovništvo živi u onim djelovima koji se navodnjavaju. Pored Inda živi veliki broj ljudi, ali je zona njihovog lociranja uzana. Međutim, u dolini Ganga postoji gusta mreža pritoka i kanala, pa je široka Hindustanska nizija gusto naseljena. Na njegovim obalama ima mnogo sela, ali i veliki broj gradskih naselja. Stanovništvo Hindustana rijeku Gang smatra svetom rijekom. Ovi primjeri pokazuju kako klima utiče na hidrološke prilike u sličnim geografskim širinama, a kako geografski položaj rijeka uslovljava razmještaj stanovništva.

Jugoistočnom Azijom teče, takođe, veliki broj rijeka, od kojih su značajnije: Mekong, Salvin i Irivadi. One su dugačke i izviru na sjeveru u području istočnih djelova Himalaja i Tibetske visoravni i pretežno teku od sjevera prema jugu. Mekong je dugačak oko 4 500 km, a teče sa istočnih padina Tibetske visoravni u području izvorišnog dijela Jangcekjanga. Obije rijeke teku nekoliko stotina kilometara skoro paralelno, onda Jangcekjang skreće prema istoku, a Mekong prema jugu. Mekong teče između 35° i 10° sjeverne geografske širine, ali mu je najduži dio toka u tropskoj zoni.

Jezera Himalaja

Himalajski region je „dom“ stotinama jezera. Većina većih jezera nalazi se na sjevernoj strani glavnog područja. Najpoznatije je sveto slatkovodno jezero Manasarovar, blizu planine Kailas sa površinom od 410 km² i nadmorska visina od 4 590 m. Odlazi u obližnje jezero Rakshastal sa površinom od 250 km² i nešto niže na 4 575 m. Pangong Tso, koji se prostire preko granice između Indije i Kine, na zapadnom dijelu Tibeta, i Iamdrok Tso, koji se nalazi u južnom centralnom Tibetu, spadaju među najveće površine 700 km² i 638 km². Jezero Puma Iumco je jedno od najviših od većih jezera na nadmorskoj visini od 5 030 m. Na jugu glavnog područja jezera su manja. Jezero Tilicho u Nepalu u masivu Annapurna je jedno od najviših jezera na svijetu. Druga značajna jezera uključuju jezero Rara u zapadnom dijelu Nepala, jezero She-Phoksundo u Nacionalnom parku Shei Phoksundo iz Nepala, Gurudongmarsko jezero, u Sjevernom Sikkimu, Gokio jezera u okrugu Solukhumbu u Nepalu i jezeru Tsongmo. Neka  jezera predstavljaju opasnost od poplava. Glečersko jezero Tsho Rolpa u dolini Rovaling, u Dolahha Distriktu u Nepalu, ocijenjeno je kao najopasnije. Jezero, koje se nalazi na nadmorskoj visini od 4 580 m značajno je poraslo u posljednjih 50 godina. Planinska jezera poznata su geografima kao što se tiče ako su izazvani glacijalnom aktivnošću.

Jezero Manasarovar leži na 4 590 metara nadmorske visine relativno visokom nadmorskom visinom za veliko slatkovodno jezero na tibetanskom platou uglavnom slanog jezera.

mansarovar-lake

Jezero Manasarovar je relativno okruglog oblika sa obimom od 88 km. Njegova dubina dostiže maksimalnu dubinu od 90 m i površina je 320 km². Povezan je sa okolnim jezerom Rakshastal prirodnim kanalom Ganga Chhu. Jezero Manasarovar je blizu izvora Sutlej, koji je istočno najveći pritok Sindhu. U blizini su izvori rijeke Bramaputra i rijeke Ind. Jezero Manasarovar se preliva u jezero Rakshastal, koje je jezero sa slanom vodom. Ova jezera su nekada bila dio sliva Sutlej i odvojena su zbog tektonske aktivnosti.

Jezero Rakshastal je jezero u Tibetskoj autonomnoj pokrajini, leži zapadno od jezera Manasarovar i južno od Mount Kailash. Rijeka Sutlej (poznata po tibetanskom imenu Langken Zangbo u ovoj oblasti) potiče od sjeverozapadnog vrha Rakshastal. Uprkos njegovoj neposrednoj blizini jezera Manasarovar (oko 3,7 km), Rakshastalsko jezero ne dijeli istorijski i religiozni značaj svog istočnog susjeda. Rakshastal nema ništa manje ljepote nego druga jezera u Tibetu. Rakshastal pokriva ukupnu površinu od 250 km² na nadmorskoj visini od 4 575 m.

W020170122605159711200

Pangong Tso jezero na visini od oko 4 350 m. Dužina je 134 km i proteže se od Indije do Kine. Približno 60% dužine jezera leži u Kini. Jezero je široko 5 km široko na najširem mjestu. Ukupna površina jezera iznosi 604 km². Tokom zime jezero se potpuno zamrzava, uprkos tome što je slana voda. Nije dio područja riječnog sliva rijeke Ind. Jezero je u procesu identifikacije Ramsarske konvencije kao dio močvarnog područja od međunarodnog značaja. Ovo će biti prva prekogranična močvara u Južnoj Aziji po konvenciji.

yadev

Iamdrok jezero (poznat i pod imenom Iamdrok Iumtso ili Iamzho Iumco) je slatkovodno jezero u Tibetu, jedno od tri najveća jezera u Tibetu. Dužina preko 72 km. Jezero je okruženo mnogim sniježnim planinama i hranjeno je brojnim malim potocima. Jezero ima izlazni tok na dalekom zapadnom kraju. Oko 90 km zapadno od jezera leži tibetanski grad Gjantse i Lhasa je 100 kilometara na sjeveroistok. Prema lokalnoj mitologiji, jezero Iamdok Iumtso je transformacija boginje.

depositphotos_197081254-stock-video-mountain-lake-yamdrok-himalayas-tibet

Jezero Puma Iumco (kineski: pǔ mò yōng cuò) je jezero koje se nalazi na 5 030 metara iznad srednjeg nivoa mora na južnom tibetanskom platou. To je 32 km dužine, 14 km širine, a pokriva površinu od 280 km². Tokovi vode iz sniježnih okolnih planina napajaju jezero, ali jezero nema izlaz. Neki sedimenti se mogu videti ulaskom jezera na zapadni kraj.

Intricate Ice Crack Patterns on Lake Puma Yumco!!Puma Iumco bukvalno znači „Plavi dragulj“ koji pluta na nebu. Jezero se zamrzava zimi. Jezero se smatra ultraoligotrofnom, što znači da su koncentracije nutrijenata u vodi i jezerskim sedimentima izuzetno niske. Voda u takvim jezerima ima tendenciju da bude plava do plavo-zelena i da ima visoku jasnoću zbog niskih nivoa fotosinteznih organizama kao što je fitoplankton. Tokom zime, jezero razvija složene ledene blokove na površini, u rasponu od manje od deset do stotina metara u prečniku. Uzorak leda je uzrokovan ponovljenim ciklusima zamrzavanja, loma i ponovnog zamrzavanja leda zbog promjena temperature i kretanja leda izazvanih vjetrom.

Jezero Tilicho je jezero koje se nalazi u regiji Manang u Nepalu, 55 kilometara. Nalazi se na nadmorskoj visini od 4 919 metara u opsegu Annapurna na Himalajima i ponekad se naziva najvišim jezerom po veličini na svetu, iako postoje jezera na višoj nadmorskoj visini čak i u Nepalu. Prema Nepalskom odsjeku za hidrologiju i meteorologiju (2003), u jezeru nije zabilježen nikakav vodeni organizam.

TilichoTilicho jezero je destinacija jedne od najpopularnijih sjaja Annapurna Circuit trek. Pohod traje dodatnih 3-4 dana. Nije potrebno kampovanje, jer su nove lože izgrađene između Mananga i jezera. Konačni pristup jezeru vrši se u dnevnom pohodu iz ložišta u baznom kampu Tilicho. Jezero Tilicho je bilo mjesto jedne od najviših plivanja na nadmorskoj visini. Ruski ronilački tim, u sastavu (Andrei Andriushin, Denis Bakin i Makim Gresko, vodio je ronjenje u jezeru 2000. godine).

mini_magick20180405-4-4dy0zzJezero Phoksundo je oligotrofno jezero alpske slatke vode u Nepalskom Nacionalnom parku Shei Phoksundo, koji se nalazi na nadmorskoj visini od 3 611 m iznad nivoa mora u dolpskom okrugu. Jezero Phoksundo je veličine 494 ha sa zapreminom vode od 409 000 000 m³ i izlivom od 3 715 m³. U 2004. godini istraživanje Odeljenja za hidrologiju i meteorologiju izmjerilo je maksimalnu dubinu jezera na 145 m. U septembru 2007. godine jezero Phoksundo je odredjeno Ramsarsko područje. Na južnom kraju jezera, selo Ringmo sjedi na brane koja je formirala jezero od 30 000 do 40 000 godina. Prolazeći od brana, vode jezera pada preko visokog vodopada od 167 m.

Gurudongmarsko jezero jedno je od najviših jezera na svijetu i u Indiji, smješteno na nadmorskoj visini od 5 430 m, u indijskoj državi Sikkim. Smatra se sveti budistima, sikama i hinduima. Jezero se zove Guru Padmasambhava – poznato i kao Guru Rinpoče, osnivač tibetanskog budizma. Tvrdi se da je jezero u 15. vijeku blagoslovio Guru Nanak, duhovni lider sikhizma, dok je prošao kroz ovu oblast. Jezero velike nadmorske visine udaljeno je 190 kilometara od Gangtoka, glavnog grada Sikkima, i oko 5 kilometara južno od tibetanske (kineske) granice, u okrugu gurudongmar-lake1Sjeverni Sikkim. Do jezera se može doći od puta Lachen preko Thangu. Put od Thangu do Gurudongmar prolazi kroz robustan teren, koji ima visoke alpske pašnjake. Dok je indijskim turistima dozvoljeno posjetiti jezero, stranci moraju dobiti posebnu dozvolu od Ministarstva unutrašnjih poslova u Delhiju, kako bi posjetili jezero. Jezero, kojeg hrane glečeri, nalazi se sjeverno od opsega Kangchengiao, na visokom platou području povezanom sa Tibetskom stranom. Obezbjeđuje jedan od izvornih tokova koji se pridružuju Tso Lahmu, a zatim formiraju izvor rijeke Teeste. Jezero je potpuno zaleđeno u zimskim mjesecima, od novembra do sredine maja. Jezero ima površinu od 118 hektara (290 hektara) a njegova periferna dužina je 5,34 kilometara. Međutim, veličina jezera izgleda mala, jer veći deo jezera nije vidljiv zbog brdske topografije koja ometa pogled. Oblast oko jezera, poznata i kao Gurudongmar, naseljena je plavim ovcama i drugim divljim životinjama koje žive na visokoj nadmorskoj visini. Ovo jezero sa svježom vodom, koje je nekada imalo vrlo čistu vodu, sada izgleda bijelo zbog lokalnog stanovništva koje zagađuje vodu jezera.

Pripremio: Eldin Brđanin

Literatura:
Ristić K. (1993): Regionalna geografija I – Evroazija bitna prirodna obeležja, Univerzitet u Beogradu.
www.highestlake.com

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here