SHARE

Antarktički polarni krug dominira sa pokretima vodenih masa u južnim djelovima Atlanskog, Indijskog i Pacifičkog okeana, naročito ispod 50° južne geografske širine. Ovaj stepen se uzima kao granični za Južni okean.

To je Zemljin četvrti okean i poslednji koji je tako definisan i priznat od strane geografa na Međunarodnoj hidrografskoj organizaciji (IHO), 2000. godine. Iako ga mornari i ostali pomorski radnici već decenijama smatraju okeanom, on je tek od nedavno službeno priznat kao okean. Okeanografskim determinantama precizirano, to je vodena masa koja pripada Antarktičkoj struji, koja kruži oko Antarktika, ispod 50-og stepena južne širine. Obuhvata četiri mora (Amudzenovo, Belingausenovo, Rosovo i Vedelovo) i dio Drejkovog moreuza (nazvan tako po Frensisu Drejku).

Brojke vezane za Južni okean:

Najveća dubina 7 235 m
Prosječna dubina 133 m
Površina 20 327 000 km²
Maksimalna količina vode 7,2 miliona km³
Dužina obalske linije ka Antarktiku 17 968 km

Oko antarktičkog kopna se opaža kretanje ogromnih ledenih bregova ka oblastima umjerenih širina, a jedino objašnjenje za to su upravo morske struje. Površinska struja nazvana Nalet istočnog vjetra je najrazvijenija na Antarktičkom ostrvu, zatim u Vedelovom i djelovima Rosovog mora. Ova struja je tako nazvana jer je pokreću vodene mase koje nanosi vjetar sa istoka. Ona je ustvari sjeveroistočna struja jer sjeveroistočni vjetrovi odprilike 70-og stepena južne širine pokreću topliju vodu, pa je iz tog razloga more relativno manje prekriveno ledenim masama u ovim zonama oko Rosovog i Vedelovog mora.

struje

Glavna struja u Antarktičkim vodama je Nalet zapadnog vjetra. Ona okružuje Antarktik oko 50-og stepena južne širine, ali varira između 40 i 65°. Ova struja pronosi mnogo više vode od ijedne druge površinske struje, u prosjeku oko 130 miliona kubnih metara u sekundi. Kroz Drejkov prolaz je nose zapadni vjetrovi, koji su prilično hladni tokom cijele godine.

U Južnom okeanu postoje i dvije struje koje kruže oko Antarktika u suprotnim pravcima. Razlog tome je Koriolisov efekat koji na južnoj hemisferi pokreće mase ulijevo, zbog toga se nalet istočnog vjetra prenosi prema kontinentu, a nalet zapadnog je nošen od kontinenta. Koriolisov efekat na Antarktiku stvara zonu antarktičke divergencije, koje se događa između dvije struje. Ova divergencija je bogata životom zbog velike količine hranjivih sastojaka koje se nanose i miješaju ovim dvijema strujama.

Pripremio: Marko Drašković

Literatura:
Doderović M., Ivanović Z. (2008): Okeanografija – geografski aspekat. Filozofski fakultet; Nikšić.
Lješević M. A. (2012): Strukturna geomorfologija. Univerzitet Crne Gore; Filozofski fakultet Nikšić; Nikšić.
Vujević P. (1926): Osnovi matematične i fizičke geografije, ll dio atmosfera – okeani. Državna štamparija; Beograd.
www.janagigic.wordpress.com
www.cia.gov

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here