SHARE

Desert and clay mountains of Puna de Atacama near Tolar Grande, ArgentinaEolska erozija predstavlja geomorfološki proces izgrađivanja oblika u reljefu djelovanjem mehaničke snage vjetra.  Naziv eolske erozije potiče od imena Eol, grčki bog vjetra. Vjetar se javlja skoro na svim područjima Zemljine površine i veoma su rijetka i prostorno ograničena mjesta na kopnu na kojim se vjetar ne javlja. Sav proces eolske erozije dešava se spontano i stihijski, pošto se on javlja, pojačava, slabi i prestaje spontano. Eolski reljef je najzastupljeniji u područjima aridne klime, gdje je količina atmosferskog taloga (padavina) izutetno mala.

1200px-Thar_desert_Rajasthan_IndiaCjelokupna djelatnost vjetra se sastoji u eroziji, koraziji, deflaciji, prenosu i akumulaciji razorenog stjenovitog materijala.

Eolska erozija je pojava koja nastaje kada snaga vjetra podiže i nosi razoreni stjenoviti materijal.

Vjetar, krećući se preko Zemljine površine izduvava sitan, rastresit materijal i pokreće sitni drobinski materijal. On nosi i kotrlja ovaj materijal i njime struže stjenovite površine, te time vrši snažnu koraziju. Jaki vjetrovi podižu veliku količinu razorenog materijala, pri čemu sitne čestice lete i više stotina metara iznad Zemljine površine. U područjima sa heterogenim stijenama korazija će imati različito dejstvo, te će tako u mekšim stijenama struganje i odadiranje biti intenzivnije.

Deflacija jeste izduvavanje i odnošenje najsitnijih čestica stijena sa stjenovite mase.

thardesertPrenos ili transport materijala zavisi od količine pokrenute vazdušne mase i njegove brzine. Transportovani materijal može preći velika rastojanja koja mogu iznositi i hiljade kilometara (npr. pepeo iz vulkana Krakatoa u Indoneziji, vjetrom biva prenošen čak do Holandije). Dva osnovna tipa prenosa jesu vučenje ili lebdenje. Krupnije čestice suviše su teške da bi ih vjetar mogao podići te se one kotrljaju po površini Zemlje i vrše snažnu koraziju. Sitnozrne čestice, nekad prečnika do 2 mm, podignute su u vazdušnu masu i kreću se znatno većom brzinom. Pri tome sitnije čestice bivaju podignute više od težih i većih. Iz rečenog zaključujemo da se prilikom transporta vrši klasifikacija po krupnoći.

Akumulacija predstavlja taloženje transportovanog materijala pri prestanku dejstva vjetra. Pri akumulaciji se takođe vrši klasifikacija po krupnoći.

gobi-desert-006Vjetar lako savlađuje uticaj gravitacije, zbog čega se vazdušne mase kreću i uz planinske strane i preko raznih prepreka. Dakle, reljef ne predstavlja prepreku za vjetar, ali ipak utiče na njegov pravac i jačinu.

Vjetar je dominantan geomorfološki agens u izgrađivanju reljefa pustinjskih oblasti. Pustinje na Zemlji zahvataju oko 22% površine kopna, te je tako ovaj agens veoma značajan za izgrađivanje reljefa Zemljine površine.

 

Pripremila: Pava Savićević

Literatura:
Petrović D., Manojlović P. (2003): Geomorfologija, Geografski fakultet Beograd
Marković M., Pavlović R., Čupković T. (2003.): Geomorfologija, Rudarsko-geološki fakultet, Beograd
Petković K., Nikolić P., (1981): Osnovi geologije, Naučna Knjiga, Beograd

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here