SHARE

Magla se ubraja u meteorološke pojave. Nju čine kondenzovane vodene kapljice ili sublimirani ledeni kristali, koji su difuzno pomiješani sa prizemnim slojem vazduha. Po međunarodnoj meteorološkoj konvenciji, magla spada u oblik zamućenosti vazduha i smanjuje horizontalnu vidljivost do 1 km. Prema stepenu zamućenosti atmosfere, odnosno horizontalne vidljivosti magla se dijeli na gustu, srednje gustu, rijetku maglu i izmaglicu ili sumaglicu. Pri gustoj magli dnevna horizontalna vidljivost se smanjuje do 200 m, u srednje gustoj magli ona iznosi od 200 do 500 m, a u rijetkoj vidljivost iznosi od 500 do 1000 m. Ako je dnevna horizontalna vidljivost veća od 1 km, a manja od 10 km onda se takva zamućenost  atmosfere naziva sumaglica ili izmaglica. Sumaglica se sastoji od sitnih i rijetkih, rijeđih nego u magli, kapljica vode. Pored ove podjele, u meteorologiji se koristi i međunarodni ključ za horizontalnu vidljivost. Po njemu gusta magla dozvoljava vidljivost do 50 m, u umjerenoj magli od 50 do 100 m, a u slaboj magli vidljivost iznosi od 500 do 1000 m. Magla se može definisati i kao prizemni oblak koji se stvara pri temperaturi iznad ledišta i pri visokoj relativnoj vlažnosti vazduha. Pri temperaturi nižoj od 0ºC, pa čak i nižoj od -20ºC može se obrazovati magla koju čine kapljice prehlađene vode. Na ovim temperaturama javljaju se ledeni kristali čiji se broj povećava pri opadanju temperatura. Takva magla se često naziva ledenom maglom. Prema genezi magla se dijeli na: maglu vazdušnih masa, frontalnu maglu, gradsku maglu ili smog.

Magla vazdušnih masa je česti oblik magle i nastaje u vazduhu koji stacionira ili se veoma sporo kreće. Ona nastaje u kontaktu toplog vlažnog vazduha sa hladnom podlogom. U ovom procesu topli i vlažni vazduh se hladi do temperature rosne tačke. Magla vazdušnih masa može nastati i miješanjem toplog i hladnog vazduha. Ako se magla vazdušnih masa stvara u vazduhu koji miruje, onda je to radijacijska magla, a ako nastaje u pokretnim vazdušnim masama, onda je to advektna magla.

Radijacijska magla nastaje pri ohlađivanju zemljine površine, pa time i prizemnog sloja vazduha. Hlađenjem vazduha do temperature rosišta, vodena para kondenzira i obrazuje sitne kapljice. Radijacijske magle se najčešće javljaju tokom vedre noći uz prethodno slobodno zagrijavanje podloge u vremenu kratkog i pretežno oblačnog dana. Za intenzivniji razvoj ove magle potrebno je slabo horizontalno strujanje vazduha. Prejako vazdušno strujanje razbija maglu, pa je zbog toga povjetarac najpovoljniji. Radijacijske magle obuhvataju prizemne slojeve vazduha do 200 m visine. One se najčešće javljaju u morfološkim depresijama, nizijama i močvarnim terenima, i mrazištima.

09cd04fa575e25dcedb4afe7b69a5252

Advektivna magla je karakteristična za horizontalna strujanja vazdušnih masa čija je brzina od 10 msˉ¹. Ona se obrazuje pri horizontalnom premještanju toplog i vlažnog vazduha preko podloge različitih temperatura. Pri nailasku ovakvog vazduha preko hladne podloge on se hladi do rosišta i u njemu se obrazuje magla. Kako postoji hladna i topla advekcija, onda se advektna magla dijeli u dvije grupe i to: magle koje nastaju advekcijom toplog vazduha u kontaktu sa hladnom podlogom; magle koje nstaju advekcijom hladnog vazduha u kontaktu sa toplom podlogom.

U adekvatne magle toplog vazduha koji struji preko hladne podloge ubrajaju se: obalske magle, morske magle i magle tropskog vazduha.

Obalske magle nastaju u toplom periodu godine kada se kopno brže zagrijava u odnosu na mokru vodu. Ugrijani kopneni vazduh se izdiže, struji prema moru i spušta se na nešto hladniju morsku razinu.

Morska magla okeanskih pučina nastaje, kada topli i vlažan vazduh, formiran iznad toplih okeanskih struja, se premješta iznad površine hladne okeanske struje. Tipičan primjer stvaranja magle okeanskih pučina javlja se na kontaktu tople vode, koju nosi Golfska struja, sa hladnom vodom Labradorske struje, u sjevernom dijelu Atlanskog okeana. U najmaglovitija područja ubrajaju se ona oko Njufaundlenda.

Magle tropskog vazduha se obrazuju strujanjem toplog i vlažnog vazduha u više i hladnije geografske širine. U kontaktu sa hladnijim kopnom i morem ovaj vazduh se hladi i kondenzira.

U najpoznatije advektivne magle koje nastaju horizontalnim strujanjem hladnog vazduha sa toplom podlogom ubrajaju se arktičke magle. Njih često moreplovci nazivaju morskim dimom. Nastaju horizontalnim premještanjem hladnog i relativno suvog vazduha sa zaleđene morske površine na otvoreno i nezaleđeno more, što uzrokuje snažnu evaporaciju vode koja zbog hladnog vazduha odmah kondenzira u maglu.

54769199862.put-maglaFrontalne magle nastaju na kontaktu dvije vazdušne mase različitih termičkih svojstava. Na graničnom ili frontalnom sloju vazdušnih masa topli vazduh se hladi i kondenzira, te uzrokuje stvaranje magle. One najčešće nastaju pri smjeni toplog sa hladnim vremenom. Javlja se u uskom frontalnom području.

Gradske magle ili smog obrazuju se u slojevima vazduha iznad urbanih i industrijskih geokompleksa. Njih grade sagorjeli produkti koji se emituju iz dimnjaka i motora sa unutrašnjim sagorijevanjem. Tako emitovani polutanti su kondenzaciona jezgra oko kojih se kondenzira vodena para. Ovaj tip magle karakteriše stabilno anticiklonsko vrijeme, kada postoje povoljni zahtjevi za obrazovanje prizemnih inverzija usled noćne radijacije. Naziv smog je prvi put pomenut u Londonu, a doveden je u vezi sa dimom i maglom. To je prljava magla koja u sebi sadrži, štetne po ljudsko zdravlje, primjese kao što su sumpor, sumporna jedinjenja, čađ i dr.. smog spada u zamućenost atmosfere i ubraja se u meteorološke pojave.

Magle su dugotrajne, česte i guste u ranom proljeću, kada za toplim, vlažnim danima, dolaze hladne i tihe noći, ili u jesen, kada iz unutrašnjosti tla još nije izdata sva toplota i može da ispari dovoljno vodene pare, koja se u hladnim noćima kondenzuje. Magle se stvaraju i na granicama hladnog i toplijeg, vlažnog sloja vazduha, naročito ako je ovaj u kretanju, što izgleda da je glavni uzrok maglama iznad sjevernih njemačkih nizija. Tako se prizemni slojevi pri radijaciji rashlade, a iznad njih duva vlažan, topliji vjetar, pa miješanjem i difuzijom vodene pare iz toplijeg u hladniji sloj nastaju sumaglice ili gušće magle. Njih može biti i ako je vazduh hladniji od zemljine površine, t.j. kad leži iznad jezera, rijeka, pa i rastresitog vlažnog tla.

Magla-Foto-Zarapix-–-PixabayPoznate su veoma opasne magle oko plićaka Novog Faundlenda, na istočnoj obali Sjeverne Amerike, na dodiru tople Golfske sa hladnom Labradorskom strujom. Tu se uvijek obrazuju magle ako vjetar duva sa hladnije prema toplijoj struji ili u suprotnom pravcu, jer u oba slučaja dolazi do kondenzacije, ali su češće u ljetnjoj nego u zimskoj polovini godine. Kad topliji vjetrovi sa okeana duvaju na hladnije kopno, što je slučaj u zimskoj polovini godine, nastajaće opet magle, koje su dosta česte na zapadnim i sjeverozapadnim obalama Evrope.

Pripremila: Jovana Bigović

Literatura:
Dukić D. (1998): Klimatologija, Geografski fakultet, Univerzitet u Beogradu, Beograd.
Vujević P. (1926), Osnovi matematičke i fizičke geografije, Državna štamparija, Beograd.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here