SHARE

Službeni naziv skupine ostrva na sjeverozapadu Evrope glasi: Ujedinjeno kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske (The United Kingdom of Great Britain and Northen Ireland), ili, kraće, Velika Britanija. U ovom pojmu uključeni su ovi dijelovi: Engleska, Škotska, Vels, Sjeverna Irska, ostrvo Man i Kanalska ostrva.

vb

Nazivi Pretanoi, Pretanike, Britanoi, Bretania javljaju se već u grčkim antičkim izvorima. Nazivi su se kasnije mijenjali do sadašnjeg engleskog Britain. Značenje i korijen naziva vezan je za kelt. buit (slikani, šareni), ili fret (lat. Pretum tjesnac), a to bi značilo zemlja oko tjesnaca, odnosno stanovnici oko tjesnaca. S ovim tumačenjem slaže se činjenica da se isti naziv upotrebljava za stanovnike s obje strane tjesnaca. Prije početka naše ere spominje se i naziv Albion (brdoviti otok).

Za razliku od Bretanje na suprotnoj obali Kanala, kuda se u V vijeku iselio dio Britanaca, dobila je naziv Velika Britanija.

Original-image-2284x1080-1024x484U svakodnevnom životu upotrebljava se više naziva za oznaku ove zemlje: Britanska ostrva, Velika Britanija, Engleska i Britanski arhipelag. Svi ti pojmovi postoje. Najširi pojam je Britanski arhipelag kojim su obuhvaćena sva ostrva u tom predjelu, pored najvećih ostrva Velike Britanije i Irske. Pod pojmom Britanska ostrva podrazumjevaju se ostrva koja pripadaju državi Britaniji (bez ostrva koja pripadaju samostalnoj državi Irskoj). Velika Britanija je najveće ostrvo u ovom arhipelagu koje pripada državi Britaniji i u svom sastavu ima Englesku, Vels i Škotsku. Engleska je samo jedan dio Velike Britanije i svakako jedan dio države Britanije. Pod pojmom Britanija-Ujedinjeno Kraljevstvo podrazumjevaju se svi dijelovi arhipelaga koji pripadaju ovoj državi, uključujući Sjevernu Irsku. Tako dolazi, na prvi pogled, do nelogičnosti da je Britanija širi pojam od pojma Velika Britanija. Sam naziv Engleska, ne samo da je pogrešan već i nije preporučljiv u konverzaciji npr. sa Škotima ili Velšanima, jer su oni potomci Kelta (imaju svoj životni prostor kojem nije naziv Engleska, a dio su Britanije), a Englezi pripadaju germanskim plemenima (imaju svoj životni prostor kojem je naziv Engleska, koja je dio Britanije poput Velsa i Škotske). U nastavku rada koristiće se naziv Velika Britanija za oznaku države, kako je i naslov rada.

great-britain_md189

Površina Velike Britanije iznosi 243.610 km², po čemu se nalazi na 80. mjestu među državama svijeta, a 11. mjestu među državama Evrope, dok broj stanovnika iznosi 63.742.977, što je čini 23. najnaseljenijom državom svijeta, a četvrtom u Evropi. Velika Britanija se nalazi između 49° i 61° sjeverne geografske širine, i između 9° zapadne i 2° istočne geografske dužine. Sjeverna Irska dijeli 360 km kopnene granice sa Republikom Irskom.

Okruženo plitkim morem koje je bogato ribom, ostrvo Velika Britanija je u neposrednoj blizini (33 km) sjeverozapadne Evrope. Topla Golfska struja i uticaj okeana osiguravaju relativno blagu klimu. Kao ,,usidreni brod“ pred obalom Evrope, V. Britanija je gotovo u sredini kopnene polulopte. Stalni zapadni vjetrovi i rano poznavanje pasata pogodovali su organizaciji prekookeanskog jedrenjačkog prometa, dok su vlastite snage i svjetski ekonomski izvori značajni za organizaciju parabrodstva. Ostrvo se sudbinski ne može odvojiti od susjednog kopna; prirodni uslovi pogodovali su njegovoj pomorskoj ekspanziji, pa je ova dvojnost značajna u životu V. Britanije.

British_Parliament_14749841802

Prosperitet Britanije uslovili su razni geografski faktori: ostrvski položaj, Golfska struja, klimatsko-botanički elementi, geološka struktura i djelovanje stanovništva, te konačno uticaj zbivanja u svjetskoj istoriji na ovaj dio Zemlje. I pored ostrvskog položaja i mora koje obilato zapljuskuje britanske obale ova zemlja tek od XVI vijeka postaje u pravom smislu pomorska. Na to su uticale društveno-ekonomske prilike u kojima je ovakav njen položaj došao do svog punog izraza. Od tada, izolovana stočarska i agrarna zemlja na periferiji evropskog kontinenta preobražava se u pomorsku i industrijsku silu. Od XVI vijeka britanski brodovi osvajaju okeane i mora i Britanija u XIX vijeku postaje najveća pomorska i kolonijalna sila svijeta. Njen periferijski položaj na zapadnim ivicama evropskog kontinenta postaje centralni intenziviranjem plovidbe između obala zapadne Evrope i Sjeverne Amerike, između dva pola visoke industrijske razvijenosti koje povezuju glavni pomorski putevi Atlantika.

Pripremio: Igor Vlahović

Literatura:
Dugački Z., Mardešić P., Medarić J., Petrović R., Rubić I., Stanić F., Stazić Ž. (1958): Geografija svijeta-I. Knjiga, Sloga, Zagreb.
Grupa autora (1965): Pomorska enciklopedija, tom 8. V-Ž , Izdanje i naklada Jugoslavenskog leksikografskog zavoda, Zagreb.
Davidović R. (1999): Regionalna geografija-knjiga II, Univerzitet u Novom Sadu, Novi Sad.
Đurić V. (1974): Ekonomska geografija Evrope i SSSR, Naučna knjiga, Beograd.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here