SHARE

Geološka građa opštine Mojkovac je raznovrsna i čine je stijene paleozojske, mezozojske i kenozojske starosti, odnosno stijene koje su nastale u poslednjih 350 miliona godina. Paleozojske stijene pripadaju karbonu i permu, uglavnom su predstavljene pješčarima, konglomeratima i ređe krečnjacima i škriljcima. Mlađem paleozoiku pripadaju tereni lijeve strane Tare od Štitatice do sela Gojakovići. Na desnoj strani Tare paleozojske stijene grade Mojkovac, Mučnicu, Turjak i Marinkovac i to uglavnom krečnjaci, a samo ponegdje se javljaju dolomiti u vidu sočiva, ređe u vidu većih masa. U dolini rijeke Tare paleozojske tvorevine predstavljene su: škriljcima, pješčarima, konglomeratima i krečnjacima.  Kroz ove paleozojske naslage probili su se eruptivni izdanci koji su formirali mlađe tvorevine.

Škriljci se prostiru na većim dubinama, a krečnjaci se javljaju u vidu sočiva. Preko škriljaca na manjim dubinama javljaju se pješčari, a krečnjaci i dalje imaju sočivasto pojavljivanje. Paleozojskih škriljaca ima u gornjim dijelovima Paljoške kose, D. Polja i Gojakovićima. Dok se sivi paleozojski krečnjaci javljaju na strmim padinama iznad ovih sela. Paleozojske formacije na planini Bjelasici su veoma razvijene i javljaju se u vidu isprekidanih prstenova. Paleozoik na Bjelasici predstavljen je krečnjacima i dolomitima. Zbog rudnog bogatstva, Bjelasica je detaljnije proučavana. Naime, krečnjaci i dolomiti paleozojske starosti na ovoj planini sadrže brojne fosile pri čemu je utvrđeno da se radi o srednjem paleozoiku. Paleozojske stijene u dolini Tare pronađene su u mjestima: Stevanovac, Slatina pa sve do Prošćenskog zaseoka Gostilovina. Preko paleozojskih stijena navučene su stijene trijaske starosti. U Gostilovini gdje se na paleozoik nastavlja trijas počinje kanjon Tare.

Stijene trijaske starosti izgrađuju preko 60% teritorije opštine Mojkovac. U donjem trijasu (T1) obrazovana je formacija klastita i krečnjaka, u čijem sastavu učestvuju: liskunoviti pješčari, alevroliti, glinci i laporci, dok su preko njih razvijeni pjeskoviti i laporoviti krečnjaci. Donji trijas (T1) razvijen je na širem području Prošćenja, male površine su otkrivene u području Štitarice. Srednji trijas (T2) razvijen je na obodnim dijelovima planine Sinjajevine, na padinama planine Bjelasice i planinskom dijelu okoline Prošćenja, sve do Crvene Lokve i Barica. Srednji trijas se javlja u vidu masivnih i slojevitih krečnjaka, dolomitičnih krečnjaka i dolomita. Na planini Sinjajevini trijas (T2) je predstavljen pješčarima, pjeskovitim i liskunovitim škriljcima,  konglomeratima i krečnjacima. Na Sinjajevini pronađeni su pješčari i pjeskoviti škriljci verfena  crvene bolje. Verfenski slojevi otkriveni su duž strme strane Štitaričke rijeke, iznad Polja i Bistrice. Takođe, verfenske slojeve srećemo na Bjelasici na sjevernoj i istočnoj strani na nekoliko mjesta. Eruptivne stijene u kanjonu Tare izražene su sa obje strane kanjona, a naročito su izražene na mjestu Sokolovina. Ove eruptivne stijene su uglavnom zatrpane riječnim terasama kao i morenama. Za starost srednjeg trijasa vezane su vulkanske stijene koje imaju rasprostranjenje na sjeverozapadnim padinama Bjelasice i to u slivu Bjelojevića rijeke, Rudnice, na zapadnim padinama Jarčevih strana i u predjelu Gradca, (kupasto uzvišenje jugoistočno od Štitarice). Manje mase vulkanskih stijena srećemo na sjevernom i sjeverozapadnom dijelu opštine. Po sastavu ove stijene pripadaju: keratofirima, kvarckeratofirima, andezitima, a ponegdje se javljaju daciti i rioliti. Na prostoru Brskova, Žutih prla, Višnjice i Igrišta postoje nalazišta olovno-cinkne rude. Nastanak rudnih ležišta vezuje se za srednjotrijaski magmatizam. Rezerve olovno-cinkne rude na lokacijama Brskova, Žutih prla, Višnjice i Igrišta procijenjene su na više od 10 miliona tona.

Gornji trijas (T3) razvijen je na Sinjajevini i na platou u području Crvene Lokve. Gornji trijas izgrađuju bankoviti i masivni krečnjaci i dolomiti sa megalodonima čija debljina prelazi 400 m.

Jurskih sedimenta na području mojkovačke opštine je veoma malo i imaju rasprostranjenje na Sinjajevini, desnoj strani Tare u okolini Crvene Lokve i Barica. Jurski sedimenti su predstavljeni: sivim, rumenim i crvenim krečnjacima sa amonitima, (pripadaju donjoj i srednjoj juri J1 i J2), dok je gornja jura (J3) predstavljena klastičnim sedimentima i to: pješčarima, glincima, laporcima i brečom. Najstarija je karbonatna formacija lijasa (J1) predstavljena sivim, rumenim i crvenim krečnjacima sa amonitima. Pruža se u vidu uzane i isprekidane trake na Sinjajevini i na vrlo malom prostoru u području Crvene Lokve.

Krečnjaci sa rožnacima srednje jure (J2), javljaju se takođe u vidu uskih i isprekidanih zona u istim predjelima. Najmlađa krečnjačka formacija je predstavljena sprudnim krečnjacima gornje jure (J3) koji sadrže fosile  i brojne alge. Razvijeni su na Sinjajevini u lokalitetima: Borova glava, Mutna lokva i između Konata i Jeline Gore. Dijabaz rožnjačka formacija (J3) se u potpunosti razlikuje od prethodno opisanih. Sastavljena je od: pješčara, glinaca, konglomerata, laporaca i breča, zatim rožnjaca i krečnjaka sa rožnjacima. Posebnu odliku ove formacije čini prisustvo blokova i komada ultrabazičnih i bazičnih magmatskih stijena koji potiču od okeanske kore. Otkrivena je na prostoru Sinjajevine, a na desnoj strani rijeke Tare – u okolini Crvene Lokve i Barica.

Najmlađi sedimenti na prostoru opštine Mojkovac su kvartarni sedimenti, a čine ih: deluvijalne, aluvijalne, glacijalne i fluvioglacijalne naslage. Deluvijuma ima na strmim padinama istočnog oboda Sinjajevine i strmim padinama doline Tare. Aluvijalnih tvorevina ima u dolini rijeke Tare kao i njenih pritoka. Glacijalni materijal se jedino srijeće u ataru sela Gornje Dobrilovine. Terase iznad korita Tare izgrađuju fluvioglacijalni sedimenti.

Tektonika i seizmičnost

Teritorija opštine Mojkovac nalazi se u sjeveroistočnoj Crnoj Gori koja u geotektonskom pogledu pripada Durmitorskoj tektonskoj jedinici. Tektonska struktura ove jedinice je vrlo složena i do sada nije detaljno istražena. Istočni dio opštine Mojkovac pripada Limsko-Bjelasičkoj strukturi. U ovoj strukturnoj jedinici posebno obilježje predstavlja tektonski prozor Bjelasice, gdje su navučeni klastični škriljavi ubrani sedimenti mlađeg paleozoika na donjo i srednjotrijaske vulkanske, vulkanogeno-sedimentne i sedimentne stijene.

U zapadnom dijelu opštine Mojkovac, izgrađenom pretežno od karbonatnih stijena, na geološkim kartama su izdvojene tri tektonske jedinice. Najveći dio Sinjajevine pripada tektonskoj jedinici Durmitora, koju karakterišu brojni rasjedi, zatim antiklinalna struktura Štitarice i manji lokalni rasjedi i naborni oblici.

Tektonska jedinica Ćehotine je navučena na Durmitorsku strukturnu jedinicu u okviru koje izdvajamo strukturnu jedinicu Đurđevića Tare i strukturnu jedinicu Kosanice. Prvoj strukturnoj jedinici pripada područje Šaranaca, kao i dijelovi tektonskih krpa Jeline Gore, Gradine i Divljaka. Čelo ove navlake je u dolini Tare. Strukturnoj jedinici Kosanice pripadaju tereni između Barica i planine Burena. Ovu jedinicu karakteriše vrlo složena kraljušasta i blokovska tektonska struktura, kao i brojni rasjedi različite orijentacije. Može se, zaključiti da je tektonska strukturna građa teritorije opštine Mojkovac vrlo složena i komplikovana, kako na prostorima Limskog paleozoika i Bjelasice, tako i u pretežno karbonatnim terenima Sinjajevine i karbonatne površi između rijeke Tare i rijeke Ljuboviđe.

Na osnovu karte seizmičke regionalizacije teritorije Crne Gore, područje Opštine Mojkovac pripada zoni VII0 MCS, seizmičkog intenziteta. Tokom dužeg vremenskog perioda na prostoru mojkovačke opštine nije zabilježena jača seizmička aktivnost. Mali dio opštine prostire se u zoni od VI0 MCS skale, a radi se o zapadnim i sjevero-zapadnim dijelovima opštine. Posle zemljotresa 1979. godine za gradsko područje rađeni su seizmološki profili koji su veoma važni za izgradnju objekata. Najbliže područje sa jačom seizmičnošću jeste područje Berana. Prilikom izgradnje objekata mora se voditi računa o postavljenim standardima seizmičnosti zone u kojoj se nalazi opština Mojkovac.

Pripremio: Darko Smolović

Literatura:
Bešić Z. (1980): Geologija Crne Gore knjiga I, sv II, Canu, Titograd.
Jevrić M. (1984): Stanovništvo opštine Mojkovac. Beograd.
Revizija generalnog urbanističkog plana opštine Mojkovac, Beograd-Mojkovac 1982.
Prostorno urbanistićki plan Opštine Mojkovac do 2020.
www.diraskogorje.com

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here