SHARE

I pored znatne količine padavina nejednak je raspored i način pojavljivanja izvora, rijeka i podzemnih voda, što je posljedica različitog geološkog sastava. Planinski krečnjački tereni su bezvodni dok se brojni i obilni izvori javljaju u nižim dijelovima planinskih strana. Glavni vodotok koji odvodnjava najveći dio opštine Mojkovac je rijeka Tara, manji sjeveroistočni dio odvodnjava Lepenšnica pritoka Lima. Svojim slivnim područjem rijeka Tara obuhvata sav prostor opštine, izuzev krajnjeg sjeveroistočnog i istočnog dijela koji pripada slivu Lepenšnice odnosno Lima. Mojkovačkoj opštini pripadaju jezera: Zabojsko i dio Velikog Šiškog jezera. Krečnjački tereni Sinjajevine i Prošćenskih planina oskudijevaju sa izvorima. Izvori se javljaju u nižim predjelima u dolini Tare. Usljed mnogo povoljnijeg geološkog sastava Bjelasice, česti su izvori koji obrazuju više vodotoka koji su tokom proljeća i jeseni bogati vodom. Sa Bjelasice u Taru se ulivaju njene dvije pritoke Bjelojevićka rijeka i Rudnica.

998

Rijeke

Rijeka Tara je glavni vodotok opštine Mojkovac. Samo krajnji sjeveroistočni dio opštine pripada slivu Lima (Lepenšnica), Tara je po svojim karakteristikama jedna od najljepših rijeka na Zemlji. Od 1980. godine kao dio Nacionalnog parka Durmitor pod zaštitom UNESKO-a. Tara je usjekla svoju dolinu kroz najviše dijelove Dinarida, između visokih planina i površi, i zajedno čine jedinstvenu prirodnu cjelinu. Rijeka Tara izvire ispod Komova na visini od 1250 m, dugačka je 156 km, (od najviših izvora, ako računamo dužinu toka Tare od mjesta sastava Veruše i Opasanice dužina joj iznosi 144 km), i ima površinu sliva 2040 km2. Pravac toka Tare do Mojkovca je meridijanski, a od Mojkovca teče prema sjeverozapadu. Desne pritoke Tare na teritoriji Mojkovačke opštine su: Bjelojevića rijeka, Rudnicca i Juškovića potok, a Rijeka Taralijeve: Štitarička rijeka i Bistrica (Ravnjak).

Dolina Tare je kompozitnog karaktera, dok njen najljepši dio predstavlja veličanstveni kanjon. Kanjon rijeke Tare pruža se od ušća Bistrice do Šćepan polja i ima dužinu 80 km. Dio kanjona od ušća Bistrice do ušća Sušice pripada Nacionalnom parku Durmitor. Dubina kanjona između ušća Bistrice i sela Tepaca je oko 1000 m, dok nizvodno doseže i do 1300 m. Kanjon je bogat hidrografskim oblicima i pojavama,  vrela, bukovi, virovi, tjesnaci, džinovski lonci i sl.), duž kanjona postoji 15 vrela i 69 bukova.

Nizvodno od ušća Bistrice sa lijeve strane nalaze se Crna Poda, stepenasti podovi dugi 1,5 km i široki do 500 m, na obroncima Sinjajevine obrasli su šumom crnog bora, starost pojedinih stabala je preko 500 godina. Ispod Crnih Poda nalazi se tjesnac Đavolje Lazi  gdje je širina korita svega 3 m.

Desne pritoke rijeke Tare na teritoriji opštine Mojkovac su Bjelojevićka rijeka, Rudnica i Juškovića potok.

Bjelojevićka rijeka je usjekla dolinu ispod vrhova Bjelasice kroz podlogu građenu od stijena trijaske starosti, protiče kroz istoimeno selo po kome je i dobila ime. Dolina je dosta uska i teško prohodna, padine su šumovite. Ukupna dužina riječice je 9 km.

Rudnica je tok koji se spušta sa Bjelasice i uliva u Taru u samom Mojkovcu. Izvire na visini od 1500 m gdje se nalaze stalni izvori ove rijeke, na višim kotama nalaze se njeni povremeni izvori.  Korito je regulisano u donjem dijelu toka kroz grad.

Juškovića potok je tipičan bujični tok koji se sa Krsca spušta ka Tari, dolina mu je uska i strma, karakteristično za padine potoka su pojave klizišta koje su često ugrožavale imanja i objekte, (kuće, štale i druge).

Sve ove pritoke se hrane vodom od kiša i otopljenog snijega. U ljetnjem periodu, kada je količina padavina vrlo mala, siromašne su vodom, dešava se da i presuše tokom najsušnijeg perioda.  Tokom jeseni u periodu velikih kiša, kao i sa proljeća kada nastane otapanje snijega, ove pritoke  su veoma bogate vodom. Ove pritoke znaju nekada niz planinske strane da obrazuju jače vodene tokove, koje snose materijal i talože ga u podnožju planine u vidu plavina. One mogu biti toliko snažne da pomjeraju riječno korito. Maksimum proticaja je u jesen i proljeće, a minimum u ljeto i zimu.

Lijeve pritoke Tare su: Štitarička rijeka i  Ravnjak (Bistrica).

Štitarička rijeka je usjekla korito u nepropustljivu podlogu građenu od škriljaca i eruptivnih stijena. Nastaje od brojnih vrela koja se javljaju ispod vrhova Sinjajevine. Dužina toka Štitaričke rijeke je oko 10 km. Naročito je primjetna pomenuta nepropusna podloga  u srednjem dijelu njene kanjonske i strme doline. Današnja erozivna snaga ove rijeke je veoma mala, međutim, usjekla je duboku dolinu. Dubina njene doline je posljedica otapanja lednika sa Sinjajevine kada je ovom dolinom proticala znatno veća količina vode nego danas. Izvire ispod Javorove glave, teče kroz selo Štitaricu i uliva se u Taru kod sela Podbišća.

Ravnjak (Bistrica) izvire ispod Pećarca na dodiru krečnjačke mase i škriljaca u podlozi. Gornji dio toka dug je oko 2 km, zove se Suvoravnjak. Ime je dobio po tome što tokom cijele godine u njemu nema vode već presušuje. U njemu ima vode tokom jeseni i proljeća, za vrijeme otapanja snijega na Sinjajevini. Glavni izvor, (vrelo), Ravnjaka izvire ispod puta Mojkovac – Đurđevića Tara. To je zapravo sistem koncentrisanih vrela koja izbijaju iz krečnjačkih blokova u neposrednoj blizini istoimenog motela. Od ovih vrela, do ušća u Taru, dužina toka iznosi oko 3,5 km. U Ravnjak se sa lijeve strane ulijeva potok Ljevak dug oko 2,5 km. On dijeli selo Bistricu na dva dijela. Prosječna izdašnost vrela je oko 1000 l/s Ravnjak u svom donjem dijelu prima i nekoliko manjih pritočica koje mještani nazivaju ”makve”.

Rijeka Lepenšnica teče u sjeveroistočnom dijelu opštine Mojkovac. Lepenštica izvire ispod Burenskog dola na 1500 m.n.v. Vodom je bogata tokom cijele godine i pripada slivu Lima. Dužina toka Lepenštice je 13 km. Kod Slijepač mosta Lepenšnica se uliva u Ljuboviđu. Ova riječica odvodnjava istočni dio Prošćenskih planina. Dolinom ove rijeke vodi magistralni put Mojkovac-Krstac-Bijelo Polje.

Jezera

Zabojsko jezeroZabojsko jezero se nalazi na sjevero-istočnim padinama Sinjajevine, visoko iznad Dobrilovine na nadmorskoj visini od 1477 m. Okolni teren izgrađuju stijene koje pripadaju donjem i srednjem trijasu i donjoj, srednjoj i gornjoj juri. Zadržavanje vode u pretežno krečnjačkom terenu omogućava pojava rožnjaca odnosno verfenskih stijena i eruptiva. U vrijeme pleistocene glacijacije prostor jezera je bio sabiralište leda. Otapanjem leda formirano je jezero. Zabojsko jezero pravcem zapad-istok ima dužinu 265 m, dok je široko 165 m. Jezero ima površinu od 27.607 m2, a zapremina jezera iznosi oko 167.785 m3. U južnom dijelu jezero ima najveću dubinu koja iznosi 18,8 m i spada u jedno od najdubljih planinskih jezera Crne Gore. Zabojsko jezero nema stalnih pritoka, a vodu dobija od padavina naročito od istopljenog snijega, dok je otoka jezera duga 50 m, a zatim voda ponire.

Voda jezera je bistra, čista i providna do 8 m dubine. Temperatura vode ljeti je 160C, dok je površina jezera tokom zime oko 3 mjeseca zamrznuta. Tokom godine nivo vode varira do 1,5 m.  S. Stanković smatra da je Zabojsko jezero jedno od ljepših planinskih jezera Crne Gore, jezero je okruženo gustom četinarskom šumom.

Sisko jezeroJedan dio Velikog Šiškog jezera nalazi se na teritoriji mojkovačke opštine. Veliko Šiško jezero nastalo je u cirku u koji su silazili lednici, jedan sa jugozapada od Krivog smeta, a drugi sa juga od Malog Šiškog jezera. Jezero se nalazi na nadmorskoj visini od 1660 m. Pravcem zapad-istok dugačko je 350 m, a širina mu iznosi 140 m. Najveća dubina Velikog Šiškog jezera u zavisnosti od vodostaja iznosi od 3,2 m do 5 m. Površina Velikog Šiškog jezera iznosi 12.600 m2 sa zapreminom od oko 35 200 m3. Mjerenja na jezeru izvršio je Stevan Stanković 1975. godine. Ovo jezero nema pritoka već vodu dobija od padavina, a naročito otapanjem snijega kada se formiraju brojni potoci koji pune vodom jezero, otoka ovog jezera otiče prema potoku Suvodo. Po pričanju čobana u zadnjh 40 godina desilo se svega 3 puta da je voda iz jezera oticala prema Suvodolu.

Pripremio: Darko Smolović

Literatura:
Jevrić M. (1984): Stanovništvo opštine Mojkovac. Beograd.
Radojiči B. (2005): Vode Crne Gore, Filozofski fakultet Nikšić, Institut za geografiju, posebno izdanje, Nikšić.
Plan razvoja šuma 2011-2020.
Prostorno urbanistićki plan Opštine Mojkovac do 2020.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here