SHARE

Ural je specifična planina po svom geografskom položaju i pravcu pružanja, i nalazi se između Evrope i Azije. Ural se pruža od sjevera ka jugu na dužini od preko 2 500 km. Njegovo izdizanje dogodilo se tokom paleozoika, i bio je dugo izložen uticaju spoljašnjih sila i kasnijim orogenim pokretima. On na sjeveru počinje od Sjevernog ledenog okeana, a na jugu se završava sa rijekom Ural. Najveći dio ovog planinskog masiva ima nadmorsku visinu manju od 1 500 m, dok mu najviši vrh Narodnaya sa visinom od 1 895 metara nadmorske visine.

ural 12

Ural se zbog fizičkih karakteristika kojima se odlikuje (velike izduženosti i raščlanjenosti reljefa) dijeli na: Polarni, Subpolarni, Sjeverni, Srednji i Južni Ural.

Polarni Ural se pruža od Konstantinovog kamena na sjeveru do izvorišta rijeke Hulge na jugu. To je niski i srednjeplaninski vijenac sa najvišom planinom Pajer. Na sjeveru je povezan sa uzvišenjem Paj Hoj, koje je izdignuto početkom mezozoika.

Subpolarni Ural je najviši dio Urala sa vrhom Narodna gora. Polarni i Subpolarni Ural se karakterišu oštrim planinskim vrhovima i grebenima, cirkovima i valovima pleistocenske starosti, ali i savremenom glacijacijom.

Sjeverni Ural odlikuje se raščlanjenim reljefom. Najviši vrh Sjevernog Urala je Teljpos. Njegove istočne i zapadne padine se spuštaju strmo u okolne nizije, dok su najviši dijelovi zaravnjeni i bez vegetacije.

Srednji Ural se pruža od masiva Osljanka do rijeke Ufe na jugu. To je najniži dio planinskog vijenca, koji ne prelazi visinu od 1 000 m. Najviši vrh Srednjeg Urala je Srednji Baseg.

Južni Ural zahvata prostor na krajnjem jugu planinskog sistema, između rijeke Ufe i Urala. Sastoji se od niza paralelnih planinskih vijenaca, razdvojenih dubokim dolinama i kotlinama. Najviši vrh je Jamantau.

U pravcu juga se na Ural nastavljaju Mugodžarska brda u Kazahstanu, čiji je najviši vrh Boktobaj (657 m). Sa Južnim Uralom su povezane preko Guberlinskih brda (300-350 m).

UralUral u klimatskom pogledu ima karakteristike kontinentalnog tipa klime, sa obilježjima ekstremnih temperatura, koje su sve izraženije od sjevera prema jugu i od zapada do istoka. Paj-Hoj uzvišenja i Polarni Ural su pod umjerenim uticajem Arktika i Sjevernoatlantskog okeana, naročito zimi. Na Mugodžarskim brdima i južnim Uralima duvaju ljetnji vrući vjetrovi iz područja Centralne Azije. Dominantni su vjetrovi koji duvaju sa zapada i donose padavine iz Atlantskog okeana. Iako se Ural karakteriše malom nadmorskom visinom, planina ima značajan uticaj na raspodjelu padavina. To znači da zapadne padine dobijaju više padavina od istočnih padina. Po količini padavina posebno se ističu zapadne padine Polarnog i Sjevernog Urala, čak do 1 000 mm. Količina padavina se smanjuje prema sjeveru i jugu, gdje se kreće oko 460 mm. Na istočnoj padini količina padavina se kreće oko 300 mm. Maksimalna količina padavina izluči se tokom ljeta, a važno je istaći, da zima traje duže od ljeta. U januaru prosječna temperatura na sjeveru se kreće oko -21°C, a na jugu ona se kreće oko -15°C. Prosječna temperatura u julu varira, između 10°C na sjeveru i 22°C na jugu.

Ural_mountains_3_448122223_93fa978a6d_bUral je izvorišne mnogih rijeka, koje se ulivaju ili u Sjeverni ledeni okean ili u Kaspijsko more/jezero. Rijeka Pečora, koja odvodnjava zapadne padine Polarnog i sjevernog dijela Urala, uliva se u Barencovo more. Rijeke čija izvorišta se nalaze na istočnim padinama planine Ural, pripadaju sistemu rijeke Ob. Kama (pritoka Volge) i rijeka Ural pripadaju rijekama, koje odnose vode sa Urala, prema basenu Kaspijskog mora/jezera. Postoji mnogo jezera, posebno na istočnim padinama južnog i centralnog Urala, među kojima su najveća Uvildy, Itkul, Turgoyak i Tavatuy, dok se na zapadnim padinima nalaze brojna mala kraška jezera.

OLYMPUS DIGITAL CAMERANa planini Ural prisutno je nekoliko vegetacionih zona. Sjeverna tundra karakteriše se prostranim mješovitim šumama, a južno od njih prostiru se stepe. Preovladavaju travnjaci i livade na černozemima i tamnim kestenjastim zemljištima. Zapadne padine južnog Urala prekrivene su mješovitim šumama. Listopadne šume se prostiru na visini do 640 m, a iznad ove visine javljaju se četinarske šume. U centralnim djelovima Uralu rastu smrča, jela, borovi i dr. U sjevernijim oblastima, tamni četinari su česti, a na sjevernim djelovima Urala, siberijski kedar je široko rasprostranjen. Životinjski svijet Urala, malo se razlikuje od onog koji je prisutan u susjednim područjima istočne Evrope i zapadnog Sibira. Najvrednije životinje tundre su arktičke lisice, sove, jarebice, jeleni, ris, žderavac, los, smeđi medvjed. Tokom ljetnjeg perioda, prisutne su na prostoru planine mnoge divlje patke, guske i labudovi. U mješovitim šumama na zapadnoj padini južnog Urala žive srne kao i mnoge ptice. Glodari i gmizavci su zastupljeni sa nekoliko vrsta, kao što su vjeverice i nekoliko vrsta zmija. Rijeke i jezera sjevernog Urala obiluju ribom, kao što su: losos, morske pastrmke, lipljen. Južni predjeli ovog planinskog sistema, u odnosu na sjeverne predjele, znato su slabije naseljeni životinjskim svijetom.

Russia-Ural-Mountains

Pripremili: Jovana Bigović, UrnGiS

Literatura:
Ristić K. (1993): Regionalna geografija I – prvi dio. Univerzitet u Beogradu, Beograd.
Šabić D.; Vujadinović S. (2014): Regionalna geografija Evrope, Univerzitet u Beogradu, Beograd.
https://www.britannica.com/place/Ural-Mountains

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here