SHARE

KEPDLNrnSjq5OJOgtkOm_mercury_planetMerkur je Suncu najbliža, a ujedno je i najmanja planeta Sunčevog sistema. Pripada grupi unutrašnjuh planeta (unutrašnjim planetama pripadaju još i Venera, Zemlja i Mars). Nalazi se na prosječnoj udaljenosti od Sunca 57 900 000 km, a prečnik mu je 4 880 km. Jedan dan (period rotacije) traje kao 59 dana na Zemlji, a godina (period revolucije) kao 88 dana na Zemlji. To znači da je na jednoj strani uvijek dan, a na suprotnoj uvijek noć.

Njegova površina nalikuje Mjesečevoj. Izbrazdana je brojnim kraterima nastalim udarom meteorita. Neki od njih su ogromnih dimenzija, a najveći su Kaloris (Caloris) sa prečnikom od 1 550 km i Rahmaninov (Rachmaninoff) sa prečnikom od 306 km. Merkur nema atmosferu (međutim, detaljnija istaraživanja su pokazala da je ipak posjeduje, ali je izrazito razređena i sastoji se od kiseonika, natrijuma, vodonika, helijuma i kalijuma), pa je to i glavni razlog očuvanja brojnih kratera, s obzirom na nedostatak vode, vazduha i erozije koji bi izbrisali tragove. Nedostatak atmosfere onemogućuje zadržavanje topline na površini, pa temperatura  može da varira u ogromnim granicama i kreće se u razmaku od -180˚ C na strani okrenutoj od Sunca do 430˚ C na strani okrenutoj ka Suncu. Na njemu nema uslova za život, ali se pretpostavlja da (shodno uslovima na Marsu i Veneri) može biti najnižih oblika života, kao što su bakterije i slično.

Zbog različite brzine rotacije u odnosu na Zemlju, zauzima različite položaje, pa mu je i vidljivost različita. Za Merkur je karakteristično da nema satelita.

O građi i spoljašnjem izgledu Merkura znamo zahvaljujući dvije letilice koje su ga do sada posjetile (Mariner 10 – 1974. i 1975. godine i Messenger koji je u orbiti Merkura proveo 4 godine; od 2011. do 2015.) Upotrebom tih letilica saznali smo detalje o stijenama koje izgrađuju površinu Merkura i ustanovili postojanje magnetnog polja planete. Predpostavke su da unutrašnjost planete sačinjava veliko jezgro sastavljeno od metala, sa prečnikom preko 2 000 km, što je oko 80 % prečnika planete. Upotrebom radara, 2007. godine, istraživači su sa Zemlje utvrdili da je spoljni dio velikog jezgra planete djelimično rastopljen, dok je unutrašnji dio jezgra u čvrstom stanju. Takođe, ustanovljeno je da je spoljni stjenoviti omotač koji obavija jezgro debljine svega 400 km.

mercury_craters

Osnovne brojke o Merkuru:

Srednja udaljenost od Sunca 57 909 227 km
Perihel (tačka na orbiti gdje je planeta najbliža Suncu) 46 001 009 km
Afel (tačka na orbiti gdje je planeta najdalja od Sunca) 69 817 445 km
Period revolucije 88 zemaljskih dana (0,24 zemaljske godine)
Nagib orbite
Nagib planete prema orbiti
Poluprečnik 2 493,7 km
Obim 15 329,1 km
Specifična gustina 5 427 g/cm³
Gravitaciono ubrzanje 3,7 m/s²
Period rotacije 58,6 zemaljskih dana (1 407,5 sati)
Površinska temperatura (min/max) – 173˚ C / 427˚ C

Pripremio: Marko Drašković

Literatura:
Burić M., Barović G. (2004): Astronomska geografija. Filozofski fakultet, Nikšić.
D. Roša, A. Valečić, Z. Drvar, D. Hržina, I. Romštajn, D. Maričić, M. Bašić, (2016): ASTRONOMIJA 1-web izdanje. Zvjezdarnica Zagreb – Zagrebački astronomski savez, Zagreb.
D. Dolinaj (2014): Osnovi astronomije za geografe. Univerzitet u Novom Sadu, Novi Sad.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here