SHARE

Mars je četvrta planeta Sunčevog sistema. Od Sunca je udaljen 227 900 000 km. On takođe pripada grupi unutrašnjih planeta, kojima pripadaju još i Merkur, Venera i Zemlja. Prečnik mu je 6 800 km. Poslije Mjeseca i Venere on je Zemlji najbliže nebesko tijelo. Period rotacije na Marsu je sličan kao i na Zemlji samo što traje nešto više od 24 sata. Godina (period revolucije) traje koliko 687 zemaljskih dana. Mars je po spoljašnjem izgledu najsličniji Zemlji iako je oko dva puta manji od nje (ima upola manji prečnik nego li Zemlja).mars2_115916c

Temperatura na Marsu je gotovo uvijek niža od 0˚ C. Danju oko Ekvatora na osvjetljenoj strani se kreće u rasponu od -17 do -117˚ C. Atmosfera je oko 150 puta rjeđa nego na Zemlji, a glavni sastojak je gas ugljendioksid, azot i argon. Nebo na Marsu je plave boje, slično kao i na Zemlji.

Mars nazivamo crvenom planetom zbog minerala limonita koji sačinjava koru Marsa i daje joj karakterističnu crvenu boju. Takođe posjeduje i polarne kape kao Zemlja, samo što su one uglavnom građene od smrznutog ugljenikdioksida, kada temperature padne ispod tačke smrzavanja tog gasa (na – 123˚ C). Mars spada u grupu stjenovitih planeta. Površina mu je stjenovita i suva, formirana pod uticajem vulkanizma, meteorskih, kometskih i asteroidskih udara, kao i erozivnim procesima. 20131121-mars-emberes-utazas-inspiration-mars9Mnogobrojni ugašeni vulkani govore o burnoj geološkoj prošlosti Marsa, a kanjoni i presušeni riječni tokovi govore nam da je na Marsu vjerovatno nekada bilo vode, dok je klima bila toplija nego danas. Analizom minerala sa Marsa utvrđeno je da je nekada na Marsu bilo vode u tečnom stanju. Potvrda je stigla sa dvije suprotno orijentisane lokacije na Marsu, tako da je ta činjenica sa sigurnošću potvrđena. Međutim, trenutni uslovi na Marsu, niske temperature i razređena atmosfera, ne pružaju uslove za opstanak tečne vode na površini planete.

Na Marsu se nalazi najveća planina Sunčevog sistema – ugašeni vulkan Olympus Mons, koji se izdiže 26 kilometara iznad površine. Zatim, na njemu je smješten i najveći sistem kanjona u Sunčevom sistemu, Valles Marineris koji se proteže u dužini od 4 500 km uz Marsov Ekvator. Posjeduje 2 satelita Fobos – prečnika 8 km i Deimos – prečnika 15 km. Oni spadaju među najmanje satelite u Sunčevom sistemu, Fobosova orbita je na 6 000 km visine u odnosu na površinu Marsa. Fobos u toku jednog dana izvrši 3 revolucije oko Marsa, dok je Deimosu potrebno oko 30 sati. Na svakih 100 godina Fobos se približi Marsu na 1,8 metara, a pretpostavlja se da će za 50 miliona godina ili pasti na Mars ili se raspasti i formirati prsten oko planete. Od svih unutrašnjih planeta (osim Zemlje), Mars je najbolje istražen i posjetilo ga je mnoštvo letilica.

big_deal_mars_2451387841_1200x627

Između Marsa i Jupitera se nalazi pojas asteroida ili planetoida. Ovaj pojas predstavlja prirodnu granicu između unutrašnjih (Merkur, Venera, Zemlja i Mars) i spoljašnjih (Jupiter, Saturn, Uran i Neptun) planeta.

Osnovne brojke o Marsu:

Srednja udaljenost od Sunca 227 943 824 km
Perihel (tačka na orbiti gdje je planeta najbliža Suncu) 206 655 215 km
Afel (tačka na orbiti gdje je planeta najudaljenija od Sunca) 249 232 432 km
Period revolucije 1,88 zemaljskih godina (686,98 zemaljskih dana)
Nagib orbite 1,85˚
Nagib planete prema orbiti 25,2˚
Poluprečnik 3 389,5 km
Obim 21 296,9 km
Specifična gustina 3, 934 g/cm³
Gravitaciono ubrzanje 3,71 m/s²
Period rotacije 1,026 zemaljskih dana (24,623 sata)
Površinska temperatura (min/max) – 87˚ C / -5˚ C

Pripremio: Marko Drašković

Literatura:
Burić M., Barović G. (2004): Astronomska geografija. Filozofski fakultet, Nikšić.
D. Roša, A. Valečić, Z. Drvar, D. Hržina, I. Romštajn, D. Maričić, M. Bašić, (2016): ASTRONOMIJA 1-web izdanje. Zvjezdarnica Zagreb – Zagrebački astronomski savez, Zagreb.
D. Dolinaj (2014): Osnovi astronomije za geografe. Univerzitet u Novom Sadu, Novi Sad.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here