SHARE

ErtaAle_696x464Vulkanski krater je geomorfološki oblik koji je vezan za vulkane. On ima oblik kružnog lijevkastog ili kotlastog otvora na vrhu vulkanske kupe. Upravo kroz ovaj otvor iz Zemljine unutrašnosti izbijaju na površinu čvrste, tečne i gasovite mase. Krater je najširi u gornjim djelovima, dok se prema dnu sužava u vertikalni cilindrični kanal koji se naziva grotlo.

Krateri mogu imati različite položaje na vrhu vulkanskih kupa. Središnji položaj kratera, može biti narušen prilikom poslednje erupcije ukoliko dođe do snažnih eksplozija. U takvim situacijama, vulkanski krateri mogu biti nagnuti koso prema stranama vulkanskih kupa (ovakvu kupu ima vulkan Stromboli koji se nalazi na Liparskim ostrvima). Za razliku od ovih vulkanskih kratera, postoje vulkani čiji se krateri nalaze na stranama ili čak u podnožju vulkanske kupe. Ovaj tip kratera se naziva sekundarni krater. Pored sekundarnih kratera, prilikom prvobitnih vulkanskih erupcija, stvaraju se krateri koji se nazivaju primarni krateri. Tom prilikom stvaraju se središnji krater i ekscentrični krater na vrhovima vulkanskih kupa.

91951-004-D8086FB6Vulkanski krateri se javljaju sa različitim dimenzijama. Širine kratera su različite, tako da se kreću od 90 m (vulkan Korjakski na Kamčatki), pa sve do 7 km (vulkan Krenicin na Kurilskim ostrvima). Kao što je širina kratera različita, tako su i njihove dubine različite i kreću se od nekoliko desetina do nekoliko stotina metara.

U morfološkom pogledu, krateri se mogu podijeliti prema svom obliku na: oblik lijevka i oblik kotla. Razlike između ova dva oblika ogledaju se u unutrašnjim stranama kratera i u dnu kratera. Dok su kod lijevkastih kratera strane koso nagnute prema dnu, dotle su one kod kotlastih kratera skoro vertikalne. Što se tiče dna, kod lijevkastih kratera on se sužava i prelazi direktno u grotlo, a kod kotlastih kratera dno je manje-više horizontalno i vrlo prostrano.

Crater_lake_oregonJedna od interesantnih stvari koja se javlja kod ugašenih vulkana, jeste, da se često u njihovim kraterima obrazuju svojevrsna kraterska jezera, koja maskiraju stvarnu dubinu kratera. Tipični primjeri ovih kraterskih jezera javljaju se u Italiji (Lago Averno, Albano i Nemi), Francuskoj (Paven, Isarle i Buše), Japanu (Sikopu i Toja) i dr.

20110629_7420_torr_L

Pripremili: Marko Čabarkapa, UrnGiS

Literatura:
Petrović D., Manojlović P. (2003): Geomorfologija. Geografski fakultet Beograd.
Lješević M. (2012): Strukturna geomorfologija, Univerzitet Crne Gore, Geografski institut, Filozofski fakultet, Nikšić.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here