SHARE

Pustinja Tar ili Velika Indijska pustinja, kako je često nazivaju, zahvata površinu više od 300 000 km2, dok se njena širina kreće oko 485 km, a dužina 850 km. Oko 80 % pustinje Tar pripada Indiji, dok se ostatak nalazi na teritoriji Pakistana. Ova pjeskovita pustinja, prostire se najvećim dijelom u indijskoj državi Radžastan, a jednim dijelom i u državama Harajana, Pendžab i Gudžarata. U Pakistanu, ona se prostire u državama Sind i Pendžab. Ime pustinje potiče od riječi t’hul, što je opšti pojam za pješčane grebene u ovoj oblasti. Tar pustinja je ograničena nizom prirodnih granica, uključujući planinu Aravali na jugoistoku i planinu Punjab na sjeveru i sjeveroistoku, dok je na zapadu ograničena ravnicom rijeke Ind, a na jugu rijekom Veliki Kočki Ran.

15-highlight-Camel-Trekking-Thar-Desert-India-cTar pustinja ima talasastu površinu, sa visokim i niskim pješčanim dinama odvojenim od pješčanih ravnica i niskih brda, koja se naglo izdižu iznad okolnih ravnica. Dine u pustinji su u stalnom kretanju i mogu imati različite oblike i veličine. Starije dine su u polustabilnom ili stabilizovanom stanju, a neke od njih mogu dostići i visinu od 150 m, u odnosu na okolni teren. Specifičnost pustinje Tar je i stalno prisutno kretanje dina. Samim tim, i pustinja se stalno kreće, što je posledica jakih vjetrova koji ovdje duvaju. O starosti pustinje postoje podjeljena mišljenja naučnika. Dok neki smatraju da je pustinja nastala prije 4 000 – 10 000 godina, drugi ipak smatraju da je ovaj predio postao pustinja oko 2 500 – 1 500 godine prije nove ere.

155973-004-079B70EFPustinja Tar se svojim sjevernim dijelom nalazi u suptropskim širinama, ali je ona svojim najvećim dijelom tropska pustinja. Ukupno godišnje sunčevo zračenje se kreće u rasponu od 200 do 220 kcal /cm2. Ljeti, prosječne maksimalne temperature se kreću oko 40o C, a zimi se kreću oko 24o C. Nasuprot ovome, prosječne minimalne temperature se kreću oko 24o C tokom ljetnjih mjeseci, do 4o C tokom zimskih mjeseci. Najtopliji mjeseci su maj i jun. U sjevernim djelovima pustinje, zimi temperature mogu da se spuste i ispod nule. Apsolutni temperaturni maksimum koji je izmjeren u pustinji iznosio je 50˚ C. Iz sjeverozapadnog pravca duvaju prohladni vjetrovi koji su na zapadu jači, a u pravcu istoka slabe. Temperature su tada visoke i počinje da duva jugozapadni monsun. Kad duvaju suvi monsuni, oni podižu veliku količinu pjeska i stvaraju pješčane bure. U nekim djelovima pustinje Tar, tokom godine zabilježeno je da može biti prosječno do 27 dana sa burom. Količina padavina je mala, u prosjeku se kreće između 105 i 500 mm, i smanjuje se idući od istoka prema zapadu. Kiše donose jugozapadni monsuni, koji se u najvećoj mjeri javljaju od jula do septembra.

Maksimalne temperature po mjesecima (oC)
Jan. Feb. Mart Apr. Maj Jun Jul Avg. Sep. Okt. Nov. Dec.
25,6 29,5 35,3 39,9 42,4 40,8 37,2 35,1 36,2 36,4 32,3 27,4
Minimalne temperature po mjesecima (oC)
Jan. Feb. Mart Apr. Maj Jun Jul Avg. Sep. Okt. Nov. Dec.
7,6 10,7 16,6 20,7 25,0 27,3 26,8 25,8 24,2 20,1 13,9 8,7

Površinski vodeni tokovi nisu prisutni u pustinji, ali nasuprot tome, prisutno je nekoliko slanih jezera. Takođe, izuzetak predstavljaju i podzemne vode, koje se uglavnom nalaze na dubini od 100 m.

thardesertZemljišta u pustinji su predstavljena sa nekoliko grupa: pustinjska zemljišta, crvena pustinjska zemljišta, litosolima, regosolima i drugim tipovima. Često se na različitim dubinama može naići na debele akumulacije krečnjaka.

Živi svijet u pustinji Tar je veoma oskudan, što je posledica prirodnih uslova koji ovdje vladaju. Biljni svijet je oskudan i predstavljen je sa grmljem, nekim biljem i trnovitim stablima, kao što je akacija. U pustinji se nalaze antilope, indijski divlji magarci i indijska gazela. Od drugih životinja koje naseljavaju prostor pustinje Tar, svakako treba navesti i divlju mačku i crvenu lisicu. Pored navedenih životinjskih vrsta, prostor pustinje Tar, naseljavaja i 141 vsrta ptica (neke su migratorne), 23 vrste guštera i 25 vrsta zmija, među kojima se nalaze i neke endemične vrste.

1200px-Thar_desert_Rajasthan_India

Pripremio: Neris Muratović, UrnGiS

Literatura:
Ristić K. (1993): Regionalna geografija I – prvi dio. Univerzitet u Beogradu, Beograd.
www.britannica.com/place/Thar-Desert
www.newworldencyclopedia.org/entry/Thar_Desert
www.altiusdirectory.com/Travel/thar-desert.html
www.ukhtoma.ru/geobotany/asia06.htm

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here