SHARE

Rijetka su takva mjesta u našoj zemlji iznad kojih se uz sam grad dižu grandiozni stjenoviti odsjeci kakvi se dižu istočno i sjeveroistočno od Kotora i koji su za ranija vremena neusavršene tehnike bili potpuno neprohodni. S padom od 500 m na 1 km, ovaj odsjek se diže gotovo od same morske obale do 900 m apsolutne visine. Ogoljeo, sastavljen od krečnjaka ispresjecanog pukotinama raznog oblika i dimenzija, između kojih se često odvaljuju ogromni labilni blokovi, prekriven mjestimično prostranim siparima i plavinama, načet brojnim potkapinama i pećinama, a nadasve duboko prosječen divljom i neprohodnom dolinom Škurde, ovaj odsjek se ponaša kao “izrazita prepreka ne samo klimatskom i biljnom prodiranju, nego je naročito predstavljao vrlo pogodan odbrambreni zid od napada iz zaleđa”.

Geomorfološke karakteristike

Brdo Sv.Ivan, KotorDrevni grad Kotor nalazi se u jugoistočnom dijelu Jadranskog mora, na kraju predivnog Bokokotorskog zaliva i ispod samih padina Lovćena. Površina Kotora je 355 km2. Na ovom dijelu Jadransko more je prateći nekadašnje tokove rijeka ušlo skoro 30 km duboko u kopno, stvorivši zaliv Boka Kotorska, po postanku složen i izuzetno atraktivan zaliv koji je oduvijek privlačio pažnju istraživača i turista. Reljef Bokokotorskog zaliva pa i samog Kotora je kraškog porijekla.

Kada je 1997. godine u Berlinu osnovan Klub najljepših zaliva svijeta, između 27 zaliva na spisku, našao se i Bokokotorski zaliv. Kotor je sa jugoistočne strane opasan krečnjačkim masivima planine Lovćen (1.749 metara), sa sjeverozapadne ograncima planine Orjen (1.895 m), Radostakom (1.446 m) i Dobrošticom (1.570 m). Blizu su i dva poluostrva Vrmačko i Devesinjsko, koje razdvaja tjesnac Verige. Taj tjesnac Bokokotorski zaliv dalje dijeli na dva unutrašnja zaliva, Risanski i Kotorski, i na dva spoljašnja zaliva Tivatski i Topljanski. Od otvorenog mora zaliv je odvojen sa još dva poluostrva: Prevlaka i Luštica, između kojih je prolaz Oštro, koji predstavlja sam ulaz u Boku Kotorsku.

Granice prirodnog i kulturnog dobra Kotora određene su odlukom Skupštine Opštine Kotor 1979. godine, neposredno nakon katastrofalnog zemljotresa. Odluka je donešena iz razloga neophodnosti fizičke i pravne zaštite područja opštine Kotor na kome su skoncentrisane najveće prirodne i kulturne vrijednosti.

Klima Kotora

Stari grad KotorKotor ima mediteransku klimu. Klima se odlikuje vrućim, suvim ljetima i blagim zimama. Najtopliji mjesec je jul, sa srednjom temperaturom od oko 25°C, a najhladniji je januar sa 7,5°C. U Kotoru je jesen za 2,9°C toplija od proljeća. More kod Kotora predstavlja akumulator toplote i izvor vodene pare, što je jedan od važnijih faktora pri temperaturnim kretanjima i količini padavina na cijeloj teritoriji. Srednja godišnja količina padavina je oko 2.200 mm. Međutim, u Crkvicama, godišnja količina padavina iznosi između 4.500 – 5.000 mm, pa je to mjesto sa najvećom količinom padavina u Evropi. Najviše kiše padne tokom jeseni (248 mm) i proljeća (243 mm), dok je ljeti namanje padavina, nešto više od 68 mm. Od vjetrova su značajni: maestral, jugo, bura i burin. Od sredine maja pa do sredine oktobra, temperatura mora varira oko 22°C, što omogućava da sezona kupanja traje oko 144 dana.

Hidrološke karakteristike

Kraška obilježja područja uticala su jako puno i na hidrologiju. U kišne dane Kotor je sav na vodama. Omeđen je strogo sa dva snažna vrela lovćenskih ponornica. Sa sjevera Škudra, koja vuče ime iz starih ilirskih vremena; sa juga Gurdić, prastaro ime latinskog ili grčkog porijekla. Škurda i Gurdić spadaju u slanasta (bočasta) vrela. Maksimalna izdašnost Škurde je zabilježena u novembru 1956. godine 42 m3/s, a Gurdića 30 m3/s. Iz okolnog vrela Ljuta, u vrijeme maksimalne izdašnosti, ističe i do 180 m3/s vode. Gurdić je u vezi sa ponorom na Njegušima, u koji ponire istoimeni potok Njeguši. Nema svoje korito. Izbija iz podmorske pećine, iz razjapljenoga grotla, nad kojim vrtloži, pa otuda njegovo ime od latinske riječi “gurges“, što znači vrtlog ili vir. U vrijeme sušnog ljeta Gurdić presahne, tada njegovo grotlo guta morsku vodu, koju tajnim podzemnim hodnikom izbacuje s druge strane, u korito Škurde, nekoliko metara iznad morske površine. U podzemnim kanalima, ponorima i pećinama na više mjesta, u udubljenjima na kompaktnim ili na klastičnim stijenama, u vrijeme ljetnjih suša ponekad zaostane voda. Najčešće su to džinovski lonci, veće kamenice i lokve, koji se u speleologiji obično nazivaju podzemnim jezerima.

Rijeka Skurda, Kotor
U pećini Spila u Risnu, za vrijeme ljetnjih mjeseci kada Spila prestane teći, u podzemnim udubljenjima toka zaostaju jezera. U prvoj dvorani jezero je dugo do 520 m, voda počinje na 160 m od ulaza. Dubina dostiže do 15 m od čega je 14,5 m iznad nivoa mora. U drugoj dvorani, odvojene od prve sifonom, zaostaje voda, kao i u trećoj dvorani, dugoj oko 200 m, a širokoj oko 80 m, takođe ljeti postoji jezero. U pećini Sopot, čiji je izlaz 45 m iznad nivoa mora, u toku ljeta zaostaje jezero, na udaljenosti od ulaza u pećinu na oko 180 m, čiji je nivo u najsušnijem periodu svega 30 cm iznad nivoa mora. Na izvorištu Ljuta u Orahovcu, u potopljenoj pećini čija je tavanica oburvana, ljeti zaostaje jezero. I ovdje se nivo vode ljeti zadržava 20-30 cm iznad nivoa mora. Najveća dubina jezera iznosi 28 m.

Pripremila: Anita Petrović

Literatura:
Grupa autora (1970): Monografija Kotor. Grafički zavod Hrvatske, Zagreb.
Kalezić D. (1970): Monografija Kotor – Prirodne ljepote i spomenici kulture. Grafički zavod Hrvatske, Zagreb.
Radojičić B. (2008): Geografija Crne Gore, prirodna osnova – knjiga 1. DANU. Podgorica.
Radović M. (2010): Turistička geografija Crne Gore. Fakultet za turizam, hotelijerstvo i trgovinu, Bar.
Ivanović Z. (1979): Gradovi – komunalni centri Crne Gore. SANU. Geografski institut „Jovan Cvijić“, Beograd.
Jovičić Ž. (1981): Turistička geografija. Naučna knjiga, Beograd.
Prostorni plan opštine Kotor, izmjene i dopune, Beograd, 1995.
Menadžment plan prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora. Cetinje, 2011.
Turistička brošura Kotora. TO Kotor.
www.me.visit-montenegro.com/main-cities/kotor/kotor-nature/

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here