SHARE

Vertisoli pripadaju glinovitim tamno obojenim zemljištima, u kojima se tokom sušnog perioda godine, obrazuju mreže pukotina, koje tokom kišnog perioda nestaju. Na prostoru Balkana, često se vertisoli nazivaju smonicama. Ovaj tip zemljišta je karakterističan za područja sa monsunskom i vlažnom suptropskom klimom, ali se javlja i u oblastima sa umjerenim klimatom. Klimatski uslovi koji vladaju u oblastima u kojima se obrazuju vertisoli su: srednja godišnja temperatura od 15-30°C, godišnja suma padavina 500-900 mm, kao i smjena sušnog i vlažnog perioda. Vertisoli nastaju na reljefu između 200-900 m nadmorske visine, koji je prekriven kserotermnim biljnim vrstama. Vertisoli (smonice), najčešće se obrazuju na tercijernim jezerskim sedimentima, kao što su laporci, laprovite gline, laporoviti krečnjaci, ali oni mogu da nastanu i na drobinama stijena kao što su: gabrobazalt, dijabaz, andezit, dacit, amfibolit, vulkanski tufovi i pepeo. Vertisoli imaju crnu boju, što nije posledica velike koncetracije humusa, već je posledica različite vrste humusa.

U grupu vertisola ubrajaju se sledeće vrste zemljišta: smonice, reguri (indijske crnice), tirsi (afričke crnice) i prerijske crnice.

U većini topskih predjela, vertisoli su plodna zemljišta, na kojima se uzgajaju riža, banane i šećerna trska, dok se u suvljim predjelima, na vertisolima uzgajaju kukuruz i pamuk. Postupci koji se koriste kako bi se poboljšala plodnost vertisola su: đubrenje stajnjakom, zaoravanje siderita, ubacivanje pijeska na manjim parcelama.

Ovaj tip zemljišta se karakteriše bogatim naslagama gline, što dovodi do toga, da zemljište slabo propušta vodu tokom vlažnog dijela godine, dok u sušnom periodu godine, ovo zemljište očvrsne i puca. Tokom sušnog perioda, stvaraju se velike i duboke pukotine, u koje se prilikom izlučivanja padavina ili u slučaju navodnjavanja ovog zemljišta, ubacuje zemljište sa površine terena. Zemljište koje je uneseno na ovaj način u dublje djelove, sklonije je vlaženju i bubrenju, pri čemu se stvaraju pritisci koji potiskuju zemljište prema površini.

Vertisoli su otkriveni samo u tragovima na području neogenih sedimenata u Beranskoj kotlini i okolini Pljevalja.

Pripremio: UrnGiS

Literatura
Fuštić B., Đuretić G. (2000): Zemljišta Crne Gore. Univerzitet Crne Gore, Podgorica.
Lješević M. (2000): Geografija zemljišta. Univerzitet Crne Gore, Nikšić.
Rattan L. (2006): Encyclopedia of Soil Science, Volume 2. The Ohio State University Columbus. SAD, Ohio.
Chesworth W. (2008): Encyclopedia of Soil Science. University of Guelph. Canada, Springer.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here