SHARE

Republika Uganda se nalazi u istočnom dijelu Afrike, i udaljena je od Indijskog okeana oko 800 km. Njena površina je 241 551 km², od čega je 199 807 km² kopno, a 41 743 km² čine vodene površine. Graniči se na istoku sa Kenijom, na sjeveru sa Južnim Sudanom, na zapadu sa Demokratskom Republikom Kongo, na jugozapadu sa Ruandom, a na jugu sa Tanzanijom. Uganda ima granicu dugačku 2 698 km, a najvećim dijelom ona ide duž jezera. Uganda nema izlaz ni na more, ni na okeane, a nalazi se u slivu Nila.

Reljef

Uganda ima raznovrstan reljef i karakteriše ga veliki kontrast. Većina Ugande je smještena na platou, a granice platoa su ograničene planinama i dolinama. Na zapadu se prirodna granica sastoji od Virunga planine, Ruvenzori vijenca. Vulkanske Virunga planine dosežu visinu i do 4 125 m. Ruvenzori vijenac dostiže visinu od 5 109 m na Margherita Peak-u, najvisočijoj tački Ugande, čije vrhove često prekrivaju oblaci, a vrhovi su ograničeni snijegom i glečerima. Između Virunga i Ruvenzori planina leže jezera Edvard i Džordž. Ostatak granice sastoji se od zapadnog klanca, kojeg čine jezero Albert i Albert Nil rijeka. Sjeveroistočne granice platoa čine nizovi vulkanskih planina koje čine Morungole, Moroto i Kadam, i sve one prelaze 2 750 m n. v. Najjužnije planine Elgon su izgrađene od vulkanskih stijena, i dostižu apsolutnu visinu 4 321 m. Južno i zapadno od ovih planina je istočni produžetak klanca, kao i jezero Viktorija. Na sjeveru se nalaze Imatong planine, sa nadmorskom visinom od 1 800 m.

Uganda

Ovakve karakteristike reljefa su proizvod djelovanja različitih procesa, počev od djelovanja različitih vrsta erozija, pa sve do tektonskih pokreta i vulkanskih aktivnosti koje su se desile na afričkom platou. Afrička površina razvijena je na složenoj osnovi geoloških struktura koje predstavljaju neke od najstarijih na Zemlji (prekambrijske starosti), procjenjuje se na između 3 000 – 6 000 miliona godina.

Prostori koji ispod 900 m nadmorske visine, zahvataju 9 % teritorije; prostor na nadmorskoj visini 900 – 1 500 m, zahvata 84 % teritorije; prostor na nadmorskoj visini 1.500 – 2.000 m, zahvata 5 % teritorije; prostor na nadmorskoj visini koji se nalazi na nadmorskoj visini većoj od 2 000 m, zahvata svega 2 % teritorije.

Klima

Uganda se karakteriše umjerenim temperaturama tokom cijele godine, a to je posledica njenog položaja na ekvatoru i izdignutom afričkom platou. Srednje godišnje temperature se kreću od oko 16° C u jugozapadnim brdima, do 25° C na sjeverozapadu, ali na sjeveroistoku temperature prelaze 30° C. Količina padavina je ravnomjerno raspoređena na većem dijelu teritorije, a izuzetak predstavljaju samo sjeveroistoči djelovi zemlje. Južni djelovi karakterišu se sa dva kišna perioda, koji se javljaju u aprilu i ponovo u oktobru, ali se dešava da nešto kiše padne u junu i decembru. U sjevernim djelovima, povremene kiše se izlučuju između aprila i oktobra, a period od novembra do marta je suv. Predjeli oko jezera Viktorija, imaju srednju godišnju količinu padavina veću od 2 100 mm, dok se na planinskim oblastima na jugoistoku i jugozapadu izluči više od 1 500 mm padavina godišnje. Najmanje padavina se izluči na sjeveroistoku, svega 500 mm. U Ugandi nema vjetrova koji se karakterišu većom brzinom i intezitetom, a razlog tome treba tražiti u položaju države u kontinentalnoj unutrašnjosti i raznolikim reljefnim formama, koje ometaju razvoj velikih brzina vjetrova.

Uganda-klima1

Rijeke

Veće rijeke na prostoru Ugande su: Semliki, Bijeli Nil, Katonga, Kagera (Akagera) i Kafu.

Rijeka Semliki teče kroz Demokratsku Republiku Kongo i Ugandu, a dužina joj je 140 km. Njen donji tok, je dio međunarodne granice između DR Konga i Ugande, i uliva se u Albertovo jezero.

Bijeli Nil čini gornji dio rijeke Nil, a dugačak je oko 480 km. Izvire iz Viktorijnog jezera, a uliva se u Abertovo jezero, gdje stvara močvarno ušće.

Rijeka Katonga izvire iz jezera Viktorija i teče, prvo, na sjever u jezero Vamala. Zatim rijeka teče prema zapadu i spušta se u jezero Džordž, koje je povezano preko Kazinga kanala sa jezerom Edvard, na granici između Ugande i DR Konga. Dužina rijeke je oko 220 km.

Rijeka Kagera ističe iz jezera Rveru, a uliva se u jezero Viktorija, i ima dužinu od 400 km. Predstavlja prirodnu granicu između Tanzanije i Ugande.

Rijeka Kafu izvire u zapadnom dijelu Ugande, a uliva se u Bijeli Nil. Dužina joj je oko 180 km.

Uganda

Jezera

U Ugandi je prisutan veliki broj jezera, od kojih su najveća: Ndali – Kasienda, Bisina, Bunyonyi, Kjora, Albertovo, Edvardovo i Viktorijino.

Ndali – Kasienda je kratersko jezersko polje, koje je nastalo prije oko 10 000 godina, i koje se sastoji od oko 60 stalnih i sezonskih slatkovodnih jezera.

Jezero Bisina je dugo, usko i  plitko jezero, koje se nalazi u istočnoj Ugandi.

Bunyonyi jezero se nalazi u blizini granice sa Ruandom, i ima površinu od 61 km2. Smatra se da je Bunyonyi jezero drugo najdublje jezero u Africi sa najdubljom tačkom od 900 m. U jezeru se nalazi 29 ostrva, a ono se nalazi na nadmorskoj visini od 1 962 m. Dužina mu se kreće oko 25 km, dok mu je širina oko 7 km.

Kjora jezero je veliko plitko jezero u Ugandi, sa površinom od 1 720 km2 i nadmorskom visinom od 1 033 m. Jezero ima dubinu od 5,7 m. U plićim djelovima jezera prisutni su lokvanji, papirus i vodeni zumbuli, pri čemu papirus često formira plutajuća ostrva. U jezeru je prisutno 46 vrsta riba, kao i veliki broj krokodila.

Jezero Albert se nalazi na granici sa DR Kongom. Njegova dužina je oko 160 km. Širina oko 30 km, dok mu najveća dubina iznosi 51 m. Jezero se nalazi na nadmorskoj visini od 619 m.

Edvardovo jezero zahvata površinu od 2 325 km2, i izduženog je oblika, sa najvećom dubinom od 913 m. Jezero je podijeljeno između Ugande i DR Konga.

Jezero Viktorija je nazvano po kraljici Viktoriji, od strane istraživača Džon Haning Speke (1858). Ono je najveće afričko jezero po površini i najveće tropsko jezero na svijetu, a površina mu iznosi oko 68 800 km2. Jezero Viktorija ima ukupnu zapreminu od oko 2 750 kubnih kilometara vode, a hrani se vodom od atmosferskih padavina i hiljade malih vodotoka. Jezero gubi vodu isključivo rijekom Nil, koja izvire na sjevernoj strani jezera. Jezero ima maksimalnu dubinu od 84 m, dok mu je prosječna dubinu 40 m. Sliv jezera obuhvata površinu od 184 000 km2. Ukupna dužina obale jezera je 4 828 km sa ostrvima koja čine 3,7 % ove dužine. Jezero je podijeljeno između tri zemlje: Kenija (6 %), Uganda (45 %), i Tanzanija (49 %).

Pedosfera

Zemljišta u Ugandi su uglavnom plodna, a ona koja se nalaze u blizini  jezera Viktorija spadaju u najproduktivnija na svijetu. Pedološku osnovu čine žuta i crvena lateritna zemljišta, kao i plodno vulkansko zemljište.

Flora

Vegetacija u Ugandi je najgušća na jugu, dok se šumovite savane nalaze u centralnom i sjevernom djelu države. Oblasti koje se karakterišu manje povoljnim uslovima, pokriveni su sa suvim bagremovim šumama, i smjenjuju se sa pašnjaka, koji se nalaze na jugu. Slična vegetacija pokriva i klance. Stepe i šikare su prisutne na sjeveroistoku države, i predstavljaju najsušnije regione. Oblasti oko jezera Viktorija i na zapadnim planinama, šumski pokrivač je zamjenjen travom i ostacima šuma, koje su degradirane od strane ljudi. Šumski pokrivač u planinama Elgon i Ruvenzori, nalazi se na visinama iznad 1 800 m.

Fauna

Životinje kao što su lavovi i leopardi prisutni su u nacionalnim parkovima, ali se povremeno vide i van ovih područja, dok su u jezerima i rijekama, prisutni nilski konji i krokodili. Planinske gorile, šimpanze, i mali šumski slonovi pojavljuju se samo na krajnjem zapadu, dok slonovi, bizoni i antilope naseljavaju zapadne i sjeverne djelove Ugande. Crni nosorozi i žirafe naseljavaju sjeverne djelove. Od drugih životinja treba istaći i sledeće: zebre (na sjeveroistočnim i južnim pašnjacima) i antilope (sjeveroistočne oblasti). U Ugandi je prisutna raznovrsna populacija ptica, koja uključuje i ugrožene vrste. Riblji svijet je raznovrstan, a od mnogobrojnih vrsta, vrijedne pomena su tigar ribe, mrene i nilski smuđ. Svijet insekata je mnogobrojan. Oblasti koje se nalaze ispod 1 500 m, dom su Anopheles komaraca, koji su prenosioci malarije. Ce-ce muva naseljava područja na kojima se uzgaja stoka. Na prostoru Ugande, prisutan je i veliki broj različitih vrsta leptira, od kojih su neki i endemi.

Nacionalni parkovi

U Ugandi se nalazi 10 nacionalnih parkova i to: Bvindi Impenetrable, Kibale, Kidepo dolina, Mburo jezero, Mgahinga, planina Elgon, Murčisonovi vodopadi, Kraljica Elizabeta, Ruvenzori planine i Semuliki.

NP Bvindi Impenetrable je smješten u jugozapadnom dijelu Ugande, a za nacionalni park je proglašen 1991. godine, i ima površinu od 331 km2. Park je predstavljen uskim dolinama koje presjecaju rijeke i strmim brdima. On se nalazi na UNESCO listi zaštićenih područja, zbog svog ekološkog značaja. Prostor parka je smješten na nadmorskim visinama koje se kreću od 1 190 do 2 607 m, dok se oko 60 % parka nalazi na visini većoj od 2 000 m. Klimatski parametri, govore nam, da je na prostori parka zastupljen tropski klimat, sa temperaturama koje se kreću u rasponu od 7 – 15° C (minimalne), do 20 – 27° C (maksimalne). Oblasti koje pokriva park, imaju godišnje količine padavina koje se kreću od 1 400 do 1 900 milimetara. Najveća količina padavina javlja se od marta do aprila i od septembra do novembra. U parku se nalazi prašuma, čija se starost procijenjuje na 25 000 godina. Park je dom za oko 320 planinskih gorila (koji čine otprilike polovinu svjetske populacije). U njemu se nalazi i 120 sisara, kao što su babuni, šimpanze, slonovi i antilope, kao i 350 vrsta ptica (23 endema), 220 vrsta leptira, 27 vrsta žaba i mnoge druge ugrožene vrste. Biljni pokrivač parka čini oko 1 000 biljnih vrsta.

NP7

NP Kibale se karakteriše veoma atraktivnim i raznovrsnim biljnim i životinjskim svijetom. U parku se javlja oko 70 vrsta sisara i preko 375 vrsta ptica. Park je smješten u okruzima Kabarole i Kamvenge, a sa geološkog aspekta, nalazi se na stijenskoj osnovi formiranoj u prekambrijumu. Klimatske karakteristike parka ogledaju se u tropskom tipu klime sa dva kišna perioda, od marta do maja i septembra do novembra. Minimalne temperature koje se javljaju u parku kreće od 14 do 15° C, dok se maksimalne kreću do 26 do 27° C. Godišnje se na prostoru parka izluči 1 100-1 600 mm padavina, i to više na sjeveru nego na jugu. Sušni period se javlja u decembru i u februaru.

NP Kidepo dolina nalazi se između granice Ugande sa Južnim Sudanom i Kenijom, a za nacionalni park je službeno proglašen 1962. godine. Park obiluje sa različitim vrstama faune, koja uključuje 77 vrsta sisara i 475 vrsta ptica.

NP 2

NP Mburo jezero je prekriven sa metamorfnim stijenama prekambrijske starosti, čija se starost procijenjuje na oko 500 miliona godina, a za nacionalni park je proglašen 1983. godine. U njemu se nalazi 350 vrsta ptica, zebre, bizoni, leopardi, nilski konji, hijene i druge životinje. Na prostoru parka, pored Mburu jezera, nalazi se još 5 jezera.

NP Mgahinga se nalazi na nadmorskoj visini između 2 227 – 4 127 m, a službeno je proglašen nacionalnim parkom 1991. godine. Park je oformljen kako bi se zaštitila populacija rijetkih planinskih gorila, koje nastanjuju njene guste šume. U parku je prisutna i populacija ugroženog zlatnog majmuna. U geomorfološkom pogledu, vrijedno je istaći, da se na prostoru parka nalaze tri ugašena vulkana.

Planina Elgon nalazi se na granici između Ugande i Kenije, i predstavlja najstariju i najveću vulkansku planinu u istočnoj Africi. NP planina Elgon je dom antilopama, šumskim majmunima, slonovima, bizonima, kao i za više od 300 vrsta ptica, a sam park se nalazi na UNESCO-voj listi zaštićenih područja. Prostor parka karakteriše umjereno suva klima, sa godišnjim padavinama od preko 1 270 mm. Suvi period traje od juna do avgusta, i od decembra do marta, mada kiša može padati u bilo koje doba godine na planini. Količina padavina koja se izluči na istočnim i sjevernim padinama kreće se oko 1 500 mm, do se na južnim i zapadnim padinama izluči oko 2 000 mm. Temperaturi maksimum kreće se oko 23° C, dok se minimalne temperature kreću oko 15° C.

NP 3

NP Murčisonovi vodopadi zahvataju prostor od 3 893 km2. Na prostoru parka, javljaju se mnogobrojne životinje, kao što su: slonovi, žirafe, bivoli, nilski konji, krokodili i veliki broj vodenih ptica. Park predstavlja mješavinu travnjaka, šumovitih savana, tropskih šuma, močvara i vodih površina, i u njemu se javlja oko 109 vrsta sisara, 145 vrsta drveća i preko 476 vrsta ptica.

NP1

NP Kraljica Elizabeta je veoma značajna turistička atrakcija Ugande, a smješten je na zapadu države. Park zahvata prostor od 1 978 km2, a sačinjen je od brda, ravnica, šuma i močvara. 31. marta 1952. godine, proglašen je za nacionalni park i nalazi na UNESCO-ovoj listi zaštićenih područja. Količina padavina u parku varira, a najveće količine se izluče od marta do maja i od septembra do novembra. Park je dom za: lavove, antilope, slonove, babune, nilske konje, bizone, šimpanze i za više od 600 vrsta ptica.

NP 5

NP Ruvenzori planine je smješten u zapadnoj Ugandi duž granice sa DR Kongom (nalazi se na UNESCO listi). Njegova površina je oko 996 km2, i to 70 % se nalazi na visini od 2 500 m nadmorske visine. Park je dugačak 120 km, a ima širinu oko 48 km. Količina padavine raste sa visinom, i kreće se od 2 000 do 3 000 mm, dok se temperature vazduha karakterišu velikim dnevnim kolebanjima između -5° C i 20° C. U parku se nalazi 70 vrsta sisara i 217 vrsta ptica (od kojih je 19 endema), kao i veoma specifična vegetacija.

NP Semuliki prostire se od Semliki doline do zapadne strane Ruvenzorija, i predstavlja jednu od najstarijih afričkih šuma; jedana od rijetkih koja je preživjela poslednje ledeno doba, prije 12-18 000 godina. Park ima površinu od 219 km2. Količina padavina koja se u parku izluči kreće se oko 1 250 mm, a temperatura variraju od 18° do 30° C, sa relativno malim dnevnim kolebanjima. Šumska fauna se odlikuje izuzetnim bogatstvom sa više od 400 vrsta ptica, 53 vrste sisara od kojih su 27 veliki sisari, a 11 vrsta su endemi. Sisari su predstavljeni sa: leopardima, nilskim konjima, slonovima, šumskim bizonima, majmunima.

NP 4

Pripremio: UrnGiS

Literatura
Kicošev S., Golubović P. (2006): Regionalna geografija Afrike. Univerzitet u Nišu. Prirodno-matematički fakultet, Niš.
www.visituganda.com/explore/category/weather
www.visituganda.com/menu/category/what-to-see/lakes-and-rivers
www.nemaug.org
www.our-africa.org/uganda/geography-wildlife
www.mapsofworld.com/uganda/geography/
www.wildland.com/destinations/africa/uganda/seasonsclimate.aspx
www.file.scirp.org/pdf/JWARP_2014102716093775.pdf
www.britannica.com/place/Uganda/Land
www.globalsecurity.org/military/world/uganda/geography.htm
www.ugandawildlife.org/explore-our-parks-uganda

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here