SHARE

Oblaci ukazuju na dešavanja u atmosferi, pa je za geografe važno da znaju da ih raspoznaju, njihov izgled (oblik) i visinu.

Oblaci nastaju kondezacijom i sublimacijom vodene pare u slobodnoj atmosferi. Oni se sastoje od sitnih kapljica vode i čestica leda. Da bi došlo do formiranja oblaka, vazduh mora da sadrži dovoljnu količinu vodene pare, da mu temperatura opada i da se u njemu nalaze kondezaciona jezgra koja su neophodna za početak obrazovanja vodenih kapljica i ledenih kristala.

Engleski meteorolog L. Hauerd je prvi izdvojio glavne tipove oblaka i dao im latinske nazive.

Prema obliku ili izgledu oblaci se svrstavaju u tri osnovne grupe, to su:
1. Gomilasti (latinski-cimulus);
2. Slojeviti (latinski-stratus);
3. Perjasto-pramenasti (latinski-cirrus).

Sem njih postoje još tri prelazna oblika:
1. Slojevito-gomilasti (latinski-stratocumulus);
2. Perjasto-slojeviti (latinski-cirrostratus);
3. Perjasto-gomilasti (latinski-cirrocumulus).

Po visini kojoj se kreću oblaci se takođe dijele u tri grupe:
1. Visoki oblaci-po visini od preko 6 000 m koji se sastoje od ledenih kristala;
2. Srednji oblaci-na visini između 2 500 m i 6 000 m, sastoje se iz vodenih kapljica ili ledenih zrnaca, a ponekad i jednih i drugih;
3. Niski oblaci-sa donjom granicom, bazom, ispod 2 500 m, sastoje se pretežno od vodenih kapljica.

Treba istaći da ima i takvih oblaka čija je baza na visini niskih, a vrhovi su na visini visokih oblaka. Takvi su kišno slojeviti i gomilasto-kišni ili olujni oblaci.

Po načinu nastanka oblaci se dijele na dvije grupe: prvu sačinjavaju stabilni oblaci-stvoreni pri lijepom vremenu, bez uzlaznih vazdušnih strujanja; a drugu grupu nestabilni oblaci-obrazovani jakim uzlaznim strujanjem često vrlo vlažnog vazduha.

U grupu stabilnih oblaka spadaju slojeviti i talasasti oblaci – stratusi, stratokumulusi, altokumulisi i cirokumulisi. Oni se obrazuju hlađenjem vazduha i pri dodiru vazdušnih masa različitih temperatura.
U grupu nestabilnih oblaka spadaju gomilasti oblaci – kumulusi i kumulonimbusi. Oni se obrazuju pri uzlaznom kretanju vlažnog vazduha.

Pri stabilnoj atmosferi na većoj visini, a pri zagrijanoj površini, uzlazna kretanja vazduha nijesu jaka, zbog čega se stvaraju samo manji bijeli gomilasti oblaci, takozvani kumulusi lijepoga vremena. Međutim, ove oblake treba razlikovati od altokumulusa, koji po izgledu podsjećaju na parčiće vate razbacane po nebu. Ti oblaci se stvaraju u nestabilnoj atmosferi i predznak su lošeg vremena.

Visoki oblaci

Cirrus_sky_panorama1. Cirus (Ci) ima nježnu vlaknastu strukturu i bijelu boju sa svilastim sjajem, bez sjenke na zemlji. Cirusi su različitih oblika: usamljeni pramenovi, perjasta vlakna, svilasta vlakna sa pramičcima i dr.
cirrostratus-undulatus2. Cirostratus (Cs) se sastoji od tankog bjeličastog vela ledenih kristalića, kroz koje se prelamaju svjetlosni zraci Sunca i Mjeseca, stvarajući na nebu svijetli krug oko njih – halo.

Cirrocumulus_clouds_Thousand_Oaks_July_20103. Cirocumulus (Cc) se sastoji iz posebnih neosjenčanih grudvica, koje podsjećaju na stado ovaca. Ovaj tip oblaka ukazuje na postojanje vazdušnih talasa u tim visinama.

Srednji oblaci

Altostratus_undulatus4. Altrostratus (As) je vlaknasti ili izbrazdan veo sive ili plavičaste boje, kroz koji se Mjesec i Sunce jedva naziru.
Altocumulus5. Altocumulus (Ac) se sastoji iz malih sedefastih grudvica nanizanih u redove, koje su često osunčane. One ukazuju na talasasto strujanje vazduha u tim visinama.
Niski oblaci
Cumulus_clouds_as_seen_from_an_airplane6. Stratocumulus (Sc) ima oblik ogromnih grudava sive boje, ali zbog velike rasprostranjenosti ostavlja utisak sloja znatne debljine.
7. Cumulus (Cu) ima na gornjoj površini oblik kubeta, koje se sastoji iz mnogih grudava, dok mu je baza skoro horizontalna. Ako je osvijetljen sa strane ima bijelu boju, jače sjenke i sivu bazu, ali, kada zaklanja sunce, postaje taman dok su mu ivice svijetle. Postaje najčešće izjutra i povećava se u toku dana, a uveče nestaje. Rijetko daje slabe padavine.

MINOLTA DIGITAL CAMERA

8. Stratus (St) je ujednačeni oblačni sloj, sličan magli, koji lebdi na određenoj visini i najčešće pokriva cijelo nebo. Izlučuje izmaglicu ili sipeću kišicu. Obrazuje se zbog radijacije i u dodirnom sloju toplih i hladnih vazdušnih masa.

Oblaci vertikalnog razvitka

MINOLTA DIGITAL CAMERA

9. Nimbostratus (Ns) je tramno-sivi slojeviti kišni oblak, čija debljina u nekim slučajevima dostiže do 5 000 m. Izlučuje trajniju kišu ili snijeg. U nekim slučajevima padavine ne dostižu do zemlje, jer ispare u toplom i suvom vazduhu, ali se ipak zapažaju ispod oblaka u vidu takozvanih padavinskih pruga ili virga.
Wagga-Cumulonimbus10. Cumulonimbus (Cb) se sastoji iz velikih oblačnih masa, jako razvijenih u vertikalnom pravcu, koje po izgledu podsjećaju na divovske kule; njihov gornji dio prelazi u vlaknastu strukturu i ponekad ima oblik nakovnja, a sastoji se iz ledenih kristala. Obrazuju se ljeti, pri labilnom stanju atmosfere, a često su praćeni nepogodom, jer, sem jake kiše, izlučuju i grad.

Pripremila: Ana Mijanović

Literatura:
Dukić D. (1981): Klimatologija. Univerzitet u Beogradu. Geografski fakultet, Beograd.
Rakićević T. (1981): Opšta fizička geografija – peto izdanje. Beograd.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here