SHARE

Škrape su uske paralelne brazde na golim krečnjačkim površinama, između kojih se nalaze oštri grebeni. Nastaju na strmim krečnjačkim površinama, slivanjem atmosferske vode i njenim hemijskim djelovanjem. Ako su uobljene označavaju se kao čebelji, ali ako su im ivice oštre sječenice. Grižine su škraparske brazde koje se izrazito javljaju u krečnjačkim površinama. Njihova najčešća dubina se kreće od 0,1 do 1 m, druge imaju dubinu od 2 do 3 m, a rijetke su one koje imaju dubinu od 10 do 12 m. Škrape se javljaju na krečnjačkim odsjecima , horizontalnom, blago ili jače nagnutom zemljištu.

2-2-1-Geologija-11

Kada je velika površina zahvaćena škrapama, takav prostor se naziva škrapar ili ljuti kras.

Oblici škrapa mogu biti veoma raznovrsni. Oni zavise od morfološkog tipa škrapa. Dva osnovna morfološka tipa su rebraste i mrežaste. Rebraste škrape se javljaju na strmijim krečnjačkim površinama, u vidu sistema žljebova koji su paralelni, a nagnuti su u pravcu najvećeg pada. Na manjim nagibima javlja se isprepletena mreža žljebova koji mogu biti široki i nekoliko desetina santimetara pa do 1-2 m, i to su mrežaste škrape.

Prema genetskoj klasifikaciji škrapa mogu biti: pukotinske i žljebaste. Prve su predisponirane pukotinama, koje se jasno vide na dnu škrapskih brazda u vidu procijepa. Žljebaste škrape su nastale oticanjem kišnice u krečnjačkoj masi, u vidu olučastih uglačanih brazda, u pravcu nagiba površine.

Neki od sledećih mikro oblika vezani za pojavu škrapa: škrapski bunari, japage i sekundarne škrape. Škrapski bunari se javljaju na dnu grižina. Japage su pukotine po dnu pukotinskih škrapa, kojima padavinska voda odlazi u dubinu Zemlje. Sekundarne škrape se javljaju na širokim čebeljima.

U morfohronološkom pogledu škrape su datirane kao postglacijalne pojave. Škrapa se na području Crne Gore javljaju na planinama kao što su Durmitor, Sinjajevina, ali ih ima i u Nikšićkom polju na planini Budoš.

Pripremili: Marko Čabarkapa, UrnGiS

Literatura:
Petrović D., Manojlović P. (2003): Geomorfologija. Geografski fakultet Beograd.
Cvijić J. (1996): Geomorfologija II. SANU. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here